Parim dhe familje sistemesh zgjedhore që synojnë t'u japin grupeve, rrymave ose partive vende në një organ të zgjedhur në përpjesëtim me mbështetjen e tyre te zgjedhësit. Nëse një parti merr një pjesë të caktuar të votave, synimi është që pjesa e mandateve të saj t'i afrohet asaj përqindjeje. Forma të njohura përfshijnë listat partiake proporcionale, votën e vetme të transferueshme dhe sistemet me mandate shtesë kompensuese. Vota alternative, e përdorur për të zgjedhur një fitues në një zonë njëmandatëshe, nuk është vetvetiu sistem proporcional, edhe pse ndonjëherë përshkruhet gabimisht si i tillë.

Proporcionaliteti nuk ka një realizim të vetëm të padiskutueshëm. Numri i mandateve, madhësia e zonave, pragjet zgjedhore dhe mënyra e shndërrimit të votave në vende mund të japin rezultate të ndryshme. Kjo ndihmon të shpjegohet shumëllojshmëria e sistemeve proporcionale. Edhe pasojat e tyre janë të debatueshme. Një përgjithësim i lidhur me Maurice Duvergerin e afron sistemin me fituesin e parë në zona njëmandatëshe me bipartizmin, ndërsa përfaqësimin proporcional me shumëpartizmin. Lidhja e dytë konsiderohet më pak e fortë dhe më e kushtëzuar se e para.

Kundërshtarët e përfaqësimit proporcional argumentojnë se ai mund të shtojë fragmentimin, paqëndrueshmërinë qeverisëse dhe vështirësinë për t'ia atribuar përgjegjësinë një partie të vetme. Përkrahësit theksojnë se alternativat mund të përjashtojnë padrejtësisht vota e grupe të mëdha dhe të prodhojnë shumica mandatesh pa shumicë votash. Debati shpesh mbetet i pakapërcyeshëm sepse palët vlerësojnë ndryshe përfaqësimin dhe aftësinë për të qeverisur.

Një vlerësim konkret duhet të shqyrtojë nëse rregulli proporcional ka gjasa ta shtojë numrin e partive në rastin përkatës dhe nëse shumëpartizmi do të ekzistonte sidoqoftë për arsye shoqërore ose politike. Duhet gjithashtu dalluar synimi për të zgjedhur një organ përfaqësues nga synimi për të marrë një vendim të vetëm. Për të pasqyruar larminë e zgjedhësve mund të jetë i përshtatshëm proporcionaliteti; për të zgjedhur ndërmjet alternativave të një vendimi nevojitet një rregull vendimmarrës, shpesh mazhoritar.