Dashuri për atdheun dhe përkushtim ndaj mirëqenies, interesave ose mbrojtjes së tij. Si ndjenjë dhe orientim, patriotizmi nuk përmban domosdoshmërisht një program të caktuar politik. Ai mund ta ushqejë nacionalizmin, por nuk barazohet gjithmonë me të: lidhja me vendin mund të shprehet edhe përmes kujdesit për bashkëqytetarët, institucionet ose të mirën publike.

Termi është përdorur edhe me ironi, sidomos kur pretendimi për dashuri ndaj atdheut shërben për qëllime partiake ose personale. Në shekullin XVIII, Samuel Johnson-i e përshkroi në mënyrë polemike patriotin si nxitës fraksionesh kundër qeverisë dhe shqiptoi formulën e famshme se patriotizmi është streha e fundit e maskarait. Polemikat e tij me figura si John Wilkes janë pjesë e këtij konteksti, por sipas shpjegimit të biografit James Boswell, objekti i kritikës ishte patriotizmi i shtirur që mbulon interesin vetjak, jo dashuria e sinqertë për vendin.

Ky dyzim vazhdon në komentimin politik: patriotizmi mund të shihet si virtyt qytetar ose si gjuhë që fsheh demagogjinë. Disa persona që e quajnë veten patriotë reagojnë ndaj dyshimit të përgjithshëm duke pohuar se fjala është kthyer në emërtim përçmues. Analiza kërkon dallimin ndërmjet përkushtimit ndaj vendit dhe përdorimit të këtij përkushtimi për të kërkuar bindje të pakushtëzuar ose për të përjashtuar kundërshtarët.