Paternalizmi është ushtrimi i pushtetit ose i autoritetit mbi një person me synimin për ta mbrojtur nga dëmi që mund t'i shkaktojë vetes ose për të nxitur mirëqenien e tij. Zakonisht ai ndërhyn në përgjegjësinë individuale dhe në lirinë e zgjedhjes, duke u mbështetur në pretendimin se dikush tjetër e di më mirë çfarë është në të mirën e personit.

Termi lidhet fillimisht me marrëdhënien prindërore, fjalë për fjalë me autoritetin e babait. Kufizimi i lirisë së fëmijës për interesin e vet zakonisht është konsideruar më lehtë i përligjshëm, sepse fëmijëve mund t'u mungojnë njohuritë, përvoja ose aftësia e gjykimit të nevojshme për t'u mbrojtur si nga të tjerët, ashtu edhe nga vetja. Kjo nuk e bën çdo ndërhyrje prindërore automatikisht të drejtë, por shpjegon bazën e zakonshme të përligjjes.

Paternalizmi juridik ose shtetëror është përdorimi i ligjit dhe i veprimtarive të tjera shtetërore për të mbrojtur edhe qytetarët e rritur nga vetëdëmtimi ose për të përmirësuar mirëqenien e tyre. Mjetet mund të shkojnë nga këshillimi e informacioni te tatimet që i bëjnë disa mallra më të shtrenjta ose më pak të arritshme, ndalimi detyrues i disa veprimtarive dhe kërkesa ligjore për kryerjen e të tjerave.

Kundërshtimi kryesor është se ndërhyrja mund t'u imponojë njerëzve pikëpamjen e ligjvënësit për dëmin ose për jetën e mirë, duke cenuar lirinë. Përgjigjja është se individët mund ta dëmtojnë veten edhe sipas vetë kuptimit që kanë për interesin e tyre, për shkak të padijes, dritëshkurtësisë ose gabimeve të gjykimit.

Debati për përligjjen e paternalizmit shqyrton nëse dhe si duhet të peshohen liria dhe mirëqenia; çfarë ndryshimi bëjnë mjetet e zgjedhura të ndërhyrjes; nëse parandalimi i dëmit është i njëjtë me nxitjen e mirëqenies; si përcaktohen interesat e vërteta të personit; dhe cilat qëllime mund të ndjekë në mënyrë legjitime shteti.