Pascal, Blaise

Blaise Pascal (1623–1662) ishte matematikan, shkencëtar dhe apologjet fetar francez. Mendimi i tij politik lidhet ngushtë me pikëpamjen e tij të krishterë mbi natyrën njerëzore dhe ka afërsi me atë të Shën Agustinit. Sipas Pascalit, mjerimi njerëzor buron nga prishja e natyrës së njeriut pas Rënies. Njeriu i shkëputur nga Zoti drejtohet nga vetëdashuria, e cila e pengon të njohë drejtësinë e vërtetë dhe bëhet burim i çrregullimeve shoqërore e politike.

Madhështia e njeriut qëndron sidomos në aftësinë për ta kuptuar gjendjen e vet të mjerë. Në «Mendime», Pascal e përshkruan si një kallam të brishtë, por si një «kallam që mendon». Vetëdija për brishtësinë, megjithatë, nuk mjafton për ta kapërcyer atë. Vetëm një qenie e pafundme mund ta ndihmojë njeriun të përmbushë aspiratat e tij. Në arsyetimin e Pascalit, vetëm Zoti mund ta shpëtojë nga çrregullimet që burojnë prej vetëdashurisë. Kjo nënkupton, ashtu si te Agustini, se drejtësia e vërtetë në tokë kërkon besim te Zoti dhe se Zoti njihet përmes Jezu Krishtit.

Pascal ishte edhe një nga themeluesit e teorisë së probabilitetit dhe kontribuoi në zhvillimin e bazave të statistikës. Kërkimet filluan nga probleme të lojërave të fatit, por metodat e krijuara gjetën më pas zbatime në shkencat shoqërore dhe në politikë. Vlerësimi i rezultateve të pasigurta është pjesë e analizës së kostove dhe përfitimeve dhe e teorisë së vendimmarrjes.

Argumenti i tij më i njohur në këtë fushë është «basti i Pascalit», një arsyetim për besimin te Zoti, ose të paktën për përpjekjen për të besuar dhe për të jetuar sipas besimit. Struktura e tij është kjo: Zoti ose ekziston, ose nuk ekziston; nëse ekziston sipas përfytyrimit të parashtruar në argument, besimtarët mund të fitojnë jetën e përjetshme, kurse mosbesimi mund të ketë pasoja të përjetshme. Edhe nëse probabiliteti i ekzistencës së Zotit merret si i vogël, madhësia e pafundme e shpërblimit ose e humbjes do ta bënte besimin zgjedhjen me vlerë të pritshme më të lartë. Për këtë arsye, argumenti është përshkruar si pararendës i arsyetimeve të teorisë së lojërave dhe të vendimmarrjes nën pasiguri.

Forca e bastit varet nga pranimi i premisave, veçanërisht nga përfytyrimi i Zotit që shpërblen dhe ndëshkon në mënyrën e supozuar. Ai nuk provon vetvetiu se ekziston pikërisht një Zot me këto cilësi. Basti është pjesë e një argumentimi më të gjerë: për Pascalin, arsyetimi i vetëm nuk mjafton për të arritur njohjen e parimeve të para; besimi fetar ka një rol që nuk mund të zëvendësohet plotësisht nga demonstrimi racional.

Select the fields to be shown. Others will be hidden. Drag and drop to rearrange the order.
  • Image
  • SKU
  • Rating
  • Price
  • Stock
  • Availability
  • Add to cart
  • Description
  • Content
  • Weight
  • Dimensions
  • Additional information
Click outside to hide the comparison bar
Compare