Partia Socialdemokrate e Gjermanisë (SPD)
October 18, 2026 2026-10-18 8:11Partia Socialdemokrate e Gjermanisë, e njohur me shkurtimin SPD nga emri gjerman Sozialdemokratische Partei Deutschlands, është një parti e traditës së lëvizjes punëtore dhe të socialdemokracisë gjermane. Rrënjët e saj lidhen me Shoqatën e Përgjithshme të Punëtorëve Gjermanë të themeluar më 1863 dhe me Partinë Socialdemokrate të Punëtorëve të themeluar më 1869. Këto dy rryma u bashkuan më 1875; emri SPD u përdor nga viti 1890.
Emërtimi i saj ruan kuptimin historik të socialdemokracisë si lëvizje socialiste, në të cilën marksizmi kishte një rol të rëndësishëm teorik. Megjithatë, tradita partiake nuk ishte plotësisht njëtrajtshme dhe përfshinte debate për marrëdhënien ndërmjet synimit socialist, veprimtarisë parlamentare dhe reformave të përditshme.
Një kthesë e rëndësishme ishte miratimi i Programit të Godesbergut më 1959, në konferencën e partisë në Bad Godesberg. Partia hoqi dorë nga lidhja ekskluzive e programit të saj me marksizmin dhe u orientua drejt një socialdemokracie reformiste, të hapur për shtresa më të gjera se klasa punëtore industriale. Programi pranonte rolin e tregut dhe të pronës private krahas përgjegjësisë publike për drejtësinë shoqërore. Liria, drejtësia dhe solidariteti u paraqitën si vlera themelore.
Rasti i SPD-së ilustron kështu ndryshimin historik të kuptimit të fjalës socialdemokraci: nga një emër i përbashkët i shumë partive socialiste marksiste, në fund të shekullit XIX dhe në fillim të shekullit XX, drejt një orientimi që kërkon reforma shoqërore, mbrojtje të punonjësve dhe zvogëlim të pabarazive përmes institucioneve të demokracisë parlamentare.