Parti kundër sistemit
October 18, 2026 2026-10-18 8:11Parti kundër sistemit është një parti që synon ta zëvendësojë, ta përmbysë ose ta ndryshojë rrënjësisht rendin politik brenda të cilit vepron. Kundërshtimi i qeverisë së ditës ose kërkesa për reforma të veçanta nuk mjafton për këtë cilësim; çështja kryesore është qëndrimi ndaj parimeve themelore dhe legjitimitetit të sistemit.
Termi u përdor gjerësisht gjatë viteve 1950 dhe 1960 për parti fashiste, komuniste dhe puzhadiste, këto të fundit të lidhura me lëvizjen franceze të Pierre Poujade-it. Më vonë u kritikua si një kategori e ndikuar nga ndarjet e Luftës së Ftohtë, e cila mund të bashkonte nën një etiketë parti me qëllime dhe sjellje shumë të ndryshme.
Në veçanti, për shumë parti komuniste që pas vitit 1945 vepruan në demokracitë parlamentare perëndimore, cilësimi si parti kundër sistemit në kuptimin e fortë është vënë në dyshim. Dallimi duhet bërë ndërmjet retorikës ideologjike, programit afatgjatë dhe pjesëmarrjes reale në rregullat parlamentare. Ky vlerësim nuk mund të përgjithësohet për të gjitha partitë komuniste, në çdo vend dhe periudhë.