Institucion përfaqësues që miraton ligje, autorizon sigurimin e të ardhurave publike dhe shpenzimet shtetërore dhe kontrollon veprimtarinë e qeverisë. Zakonisht mbështetet në një asamble të zgjedhur, megjithëse në sistemet dydhomëshe njëra dhomë mund të përbëhet edhe sipas një mënyre tjetër. Në një sistem parlamentar, shumica ose koalicioni parlamentar siguron bazën politike të qeverisë dhe shpesh edhe personelin e saj. Kështu, legjislativi dhe ekzekutivi janë institucionalisht të dallueshëm, por politikisht të lidhur ngushtë.

Kryeministri dhe kabineti duhet të ruajnë besimin parlamentar. Përgjegjësia kolektive i përket kabinetit si tërësi, ndërsa përgjegjësia individuale i përket ministrit për veprimtarinë e tij dhe të dikasterit. Kur qeveria humbet mbështetjen e nevojshme dhe miratohet një votë mosbesimi, aktivizohen procedurat kushtetuese për dorëheqje, krijimin e një qeverie tjetër ose, sipas sistemit, zgjedhje të reja. Në këtë pikë modeli parlamentar ndryshon nga sistemi presidencial, si ai amerikan, ku presidenti dhe Kongresi marrin mandate të veçanta. Presidenti emëron anëtarët e ekzekutivit nga persona që nuk mbajnë njëkohësisht mandat në Kongres. Ministrat i përgjigjen politikisht presidentit dhe nuk varen nga një votë besimi parlamentare, megjithëse Kongresi ushtron kompetenca miratimi, kontrolli dhe hetimi mbi ekzekutivin.

Parlamentet ndryshojnë sipas kompetencave që u jep kushtetuta, sistemit zgjedhor dhe mënyrës si organizohen partitë. Doktrina tradicionale britanike e sovranitetit parlamentar i njeh Parlamentit autoritetin për të nxjerrë, ndryshuar ose shfuqizuar ligje; gjykatat nuk mund ta trajtojnë një ligj parlamentar si të pavlefshëm thjesht sepse nuk pajtohen me përmbajtjen e tij. Në sisteme të tjera, parlamenti kufizohet nga një kushtetutë e shkruar dhe nga kontrolli kushtetues. Në Gjermani, për shembull, rendi federal u rezervon kompetenca ligjvënëse landeve dhe Gjykata Kushtetuese Federale kontrollon përputhjen e ligjeve me kushtetutën.

Karakteristikat e parlamentit britanik kuptohen përmes zhvillimit të tij historik dhe ndikimit ndërkombëtar. Rrënjët e tij lidhen me këshillat anglosaksone të njohura si Witenagemot, me këshillin e madh norman dhe me kuvendet mesjetare. Simon de Montfort thirri kuvende gjatë sundimit të tij më 1264–1265; veçanërisht i rëndësishëm ishte parlamenti i vitit 1265, që përfshiu së bashku përfaqësues të qarqeve dhe të qyteteve për shqyrtimin e çështjeve kombëtare. Ky zhvillim nuk ishte ende demokraci elektorale në kuptimin modern.

Në shekullin XIX dhe në fillim të shekullit XX, sistemi britanik shihej shpesh si burim stabiliteti dhe qeverisjeje efektive në kontrast me revolucionet e tronditjet e vendeve të tjera. Prestigji i modelit të tij dhe simbolika e «nënës së parlamenteve» nxitën imitimin në Europën kontinentale dhe përhapjen e institucioneve të ngjashme në Perandorinë Britanike. Shumë vende të Komonuelthit ruajtën forma të rëndësishme të parlamentarizmit.

Megjithatë, pikërisht vjetërsia e modelit britanik bëri që tiparet e tij kryesore të formoheshin përpara demokracisë masive. Sovraniteti parlamentar doli nga lufta kundër absolutizmit monarkik. Sistemi i zonave zgjedhore rridhte nga thirrja e përfaqësuesve të qarqeve, qyteteve dhe bashkive, shumë përpara propozimeve për përfaqësimin proporcional të partive në shkallë kombëtare. Edhe partitë u zhvilluan fillimisht brenda parlamentit, duke krijuar rregulla e zakone që më vonë i përvetësuan lëvizje të reja, përfshirë Partinë Laburiste. Pranimi i sovranitetit parlamentar ishte një nga këto parime të përbashkëta.

Një sfidë e madhe për parlamentet kombëtare është ndërvarësia ekonomike dhe politike ndërkombëtare. Shumë vendime negociohen nga qeveritë në forume ndërkombëtare ose mbikombëtare, çka mund t'ia zvogëlojë parlamentit mundësinë për të përcaktuar përmbajtjen përpara se t'i kërkohet miratimi. Bashkimi Europian e ilustron qartë këtë problem: bashkëpunimi i udhëheqësve kombëtarë lidhet me një proces ligjvënës të përbashkët dhe me përparësinë e së drejtës së BE-së në fushat përkatëse të kompetencës. Kjo krijon tensione me konceptime tradicionale të sovranitetit kombëtar, veçanërisht me doktrinën britanike gjatë periudhës së anëtarësimit të Britanisë.

Nga ana tjetër, shqetësimi për mungesën e llogaridhënies demokratike ka nxitur zgjerimin e rolit të Parlamentit Europian. Prandaj studimi i parlamenteve nuk kufizohet domosdoshmërisht te shteti kombëtar: ai shtrihet te mundësitë dhe kufijtë e përfaqësimit mbikombëtar. Në debatet mbi zhvillimin europian është argumentuar se historia, sistemi zgjedhor dhe organizimi partiak i Parlamentit Europian e afronin më shumë me modelet kontinentale sesa me Westminsterin. Po në ato debate është vënë në dyshim mundësia që BE-ja të bëhej një sistem parlamentar i plotë, me të njëjtin bashkim politik të ekzekutivit dhe shumicës legjislative si në një shtet. Këto janë çështje të zhvillimit institucional dhe të shpërndarjes së autoritetit, jo pasoja të pashmangshme të vetë emrit parlament.