Paradoksi i votimit
October 18, 2026 2026-10-18 8:11Paradoksi i votimit përdoret për dy probleme të ndryshme: ciklin e preferencave të shumicës dhe vështirësinë për të shpjeguar pjesëmarrjen në zgjedhje vetëm me përfitimin material nga ndikimi i votës individuale.
Në kuptimin e parë, të quajtur edhe cikli i Condorcet-së, preferencat individuale të qëndrueshme mund të prodhojnë një renditje kolektive ciklike. Supozohet se ka tre votues dhe tri alternativa, x, y dhe z. Votuesi i parë parapëlqen x ndaj y dhe y ndaj z; i dyti parapëlqen y ndaj z dhe z ndaj x; i treti parapëlqen z ndaj x dhe x ndaj y. Në krahasimin e x me y, dy votues zgjedhin x. Në krahasimin e y me z, dy zgjedhin y. Në krahasimin e z me x, dy zgjedhin z. Pra, shumica parapëlqen x ndaj y, y ndaj z dhe z ndaj x.
Secili individ ka një renditje kalimtare, por shumica nuk prodhon një renditje të tillë të vetme. Rezultati mund të varet nga rendi në të cilin votohen alternativat. Disa studiues parapëlqejnë termin cikël, sepse rezultati është befasues, por nuk përbën kundërthënie logjike brenda preferencave të një individi.
Në kuptimin e dytë, Anthony Downs, në Teori ekonomike e demokracisë të vitit 1957, e analizoi votuesin si aktor që krahason koston dhe përfitimin e veprimit. Në modelin e thjeshtë, qytetari voton kur vlera që ka për të fitorja e partisë së parapëlqyer, e shumëzuar me probabilitetin që vota e tij ta përcaktojë atë fitore, është më e madhe se kostoja e votimit. Në zgjedhje me shumë votues, probabiliteti i ndikimit vendimtar të një vote zakonisht është shumë i vogël. Atëherë lind pyetja se përse votojnë kaq shumë njerëz.
Problemi quhet edhe paradoksi i abstenimit racional: sipas supozimeve të ngushta të modelit, mosvotimi duket i arsyeshëm, por shumë qytetarë marrin pjesë. Shpjegimi kërkon të shqyrtohen supozimet e modelit dhe përfitime të tjera të votimit, si shprehja e bindjes politike, ndjenja e detyrës qytetare ose vetë kënaqësia nga pjesëmarrja.