Panterat e Zeza
October 18, 2026 2026-10-18 8:11Parti dhe lëvizje politike afroamerikane e themeluar në Kaliforni më 1966 nga Huey P. Newton dhe Bobby Seale. U bë e njohur për kundërshtimin e racizmit dhe të dhunës policore, mbështetjen e vetëmbrojtjes së komunitetit dhe një gjuhë politike militante. Në ideologjinë e saj u ndërthurën nacionalizmi i zi, ndikime marksiste-leniniste dhe perspektiva revolucionare.
Anëtarë të saj u përfshinë në përplasje të armatosura me policinë, ndër të tjera në Kaliforni dhe Nju-Jork. Megjithatë, veprimtaria dhe programi i saj nuk mund të reduktohen te këto përplasje. Programi me dhjetë pika kërkonte liri dhe vetëvendosje të komunitetit, punësim, strehim, arsim, fund të brutalitetit policor dhe garanci drejtësie. Disa interpretime kanë theksuar se kërkesa të caktuara konkrete ishin më reformuese sesa sugjeronte retorika revolucionare, por kjo nuk e bën të gjithë programin jopolitik ose pa përmbajtje radikale.
Nga mesi i viteve 1970, organizata ishte dobësuar dhe një pjesë e drejtimit e kishte zhvendosur theksin drejt programeve komunitare dhe veprimit brenda institucioneve ekzistuese. Vlerësimi i saj kërkon dallimin midis ideologjisë, retorikës, përballjeve me shtetin dhe punës praktike në komunitet, si dhe midis fazave të ndryshme të historisë së saj.