Pakti i Varshavës ishte aleanca politike dhe ushtarake e krijuar në maj 1955 nën drejtimin e Bashkimit Sovjetik, në përgjigje të riarmatimit të Republikës Federale të Gjermanisë dhe anëtarësimit të saj në NATO. Anëtarët fillestarë ishin Bashkimi Sovjetik, Shqipëria, Bullgaria, Çekosllovakia, Republika Demokratike Gjermane, Hungaria, Polonia dhe Rumania. Shqipëria u largua nga bashkëpunimi aktiv më herët dhe e shpalli tërheqjen formale më 1968.

Shumë komentues perëndimorë e konsideronin aleancën kryesisht një mjet për të legjitimuar praninë dhe mbizotërimin ushtarak sovjetik në Evropën Lindore. Ajo kishte organe të përbashkëta, përfshirë një Komitet Konsultativ Politik dhe një komandë të bashkuar ushtarake, por vendimmarrja dhe strukturat e komandimit mbizotëroheshin nga Bashkimi Sovjetik. Prandaj ekzistenca formale e institucioneve shumëkombëshe nuk nënkuptonte barazi efektive midis anëtarëve.

Pesha ushtarake e aleancës ishte fort e pabarabartë. Fuqia e shteteve të tjera anëtare ishte më e kufizuar se ajo sovjetike; elementi vendimtar i vijës së përparme ishin forcat sovjetike të vendosura në Gjermaninë Lindore, me divizione të blinduara dhe të mekanizuara, të mbështetura nga aviacioni sovjetik dhe nga mundësia e përforcimeve. Përbërja dhe numri i këtyre formacioneve ndryshuan gjatë historisë së aleancës.

Më 1968, Bashkimi Sovjetik dhe disa aleatë të tij e përdorën forcën ushtarake për pushtimin e Çekosllovakisë dhe shtypjen e reformave të Pranverës së Pragës. Rumania e Nicolae Ceaușescu-t e dënoi ndërhyrjen dhe ndoqi një vijë më të pavarur në bashkëpunimin ushtarak, por mbeti formalisht anëtare. Nga fundi i viteve 1970, dallimet brenda bllokut dhe trysnitë mbi qeveritë komuniste, përfshirë zhvillimet në Poloni, e dobësuan kohezionin e tij.

Rënia e pushtetit komunist në Evropën Lindore më 1989 i hoqi aleancës bazën politike. Në klimën e krijuar rreth konferencës së Parisit të nëntorit 1990, roli i saj ushtarak kishte humbur kuptimin e mëparshëm; strukturat ushtarake u shpërbënë më 1991 dhe po atë vit përfundoi edhe vetë pakti. Forcat sovjetike u tërhoqën nga Hungaria dhe Çekosllovakia deri më 1991. Tërheqja nga Polonia dhe Gjermania vazhdoi në vitet pasuese dhe u përfundua deri më 1994, tashmë nga forcat e shtetit pasardhës rus.