Mosshpenzim i fondeve të miratuara
October 18, 2026 2026-10-18 8:11Refuzim ose pezullim nga ana e ekzekutivit i shpenzimit të fondeve që legjislativi ka miratuar për një qëllim të caktuar. Në Shtetet e Bashkuara, kontrolli parlamentar mbi caktimin e fondeve i jep Kongresit një rol të rëndësishëm në përcaktimin e politikave publike. Mosshpenzimi i këtyre fondeve mund të cenojë këtë rol nëse përdoret për të penguar zbatimin e një politike të miratuar.
Tradicionalisht janë pranuar disa raste të kufizuara mosshpenzimi, veçanërisht kursimet administrative të lejuara me ligj. Kështu, Zyra e Administrimit dhe e Buxhetit mund të marrë parasysh uljen e nevojave ose rritjen e efikasitetit. Në disa raste presidentët e kanë përligjur mosshpenzimin edhe duke iu referuar pozitës së tyre kushtetuese si komandantë të përgjithshëm të forcave të armatosura. Ky argument ka qenë pjesë e konfliktit ndërmjet pushteteve dhe nuk përbën një autorizim të përgjithshëm për të anashkaluar ligjet buxhetore.
Presidenti Richard Nixon e përdori bllokimin e fondeve shumë më gjerësisht se pararendësit e tij, duke e kthyer në mjet kundër politikave që i konsideronte të papranueshme. Anëtarë të Kongresit e panë këtë si cenim të rëndë të prerogativave të tyre kushtetuese. Përgjigjja ishte Ligji për Buxhetin e Kongresit dhe Kontrollin e Bllokimit të Fondeve i vitit 1974, i cili vendosi procedura për shtyrjen e shpenzimit dhe për anulimin e fondeve të miratuara.
Shtyrja e shpenzimit kërkon njoftim të posaçëm të Kongresit. Në skemën fillestare të vitit 1974, një propozim shtyrjeje mund të kundërshtohej me rezolutë vetëm të Dhomës së Përfaqësuesve ose vetëm të Senatit. Kjo mundësi vetoje nga njëra dhomë u prek nga jurisprudenca kushtetuese për veton legjislative dhe u hoq me ndryshimet ligjore të vitit 1987. Shtyrjet lejohen për raste të paparashikuara, kursime nga ndryshimi i nevojave ose nga efikasiteti më i madh, si dhe kur ligji i autorizon posaçërisht; nuk lejohen thjesht për të penguar një politikë të miratuar dhe nuk mund të zgjaten përtej vitit përkatës fiskal.
Anulimi i fondeve të miratuara është procedurë tjetër. Presidenti i paraqet Kongresit një propozim shfuqizimi të tyre, i cili kërkon miratim ligjor nga të dyja dhomat. Nëse Kongresi nuk e miraton brenda 45 ditëve të vazhdimësisë së sesionit parlamentar, ekzekutivi duhet t'i vërë fondet në dispozicion për shpenzim. Ky afat ka rregulla të posaçme llogaritjeje dhe nuk nënkupton domosdoshmërisht 45 ditë të zakonshme kalendarike. Mosveprimi i Kongresit nuk e shndërron propozimin e presidentit në anulim të miratuar.