Charles-Louis de Secondat, baroni de Montesquieu (1689–1755), filozof politik, historian dhe romancier francez, i konsideruar shpesh si një nga pararendësit e sociologjisë. Si pronar feudal, magjistrat dhe president në Parlement-in e Bordeaux-së, një gjykatë e lartë dhe jo parlament përfaqësues në kuptimin modern, ai i përkiste elitës së regjimit të vjetër. Megjithatë, relativizmi i tij i theksuar e shtynte të vinte në dyshim pretendimet absolute, si ato të Kishës, ashtu edhe disa nga parimet e Iluminizmit francez, pjesë e të cilit ishte vetë.

Montesquieu i shihte njerëzit si qenie në një gjendje pasigurie themelore. Ndryshe nga kafshët, ata nuk udhëhiqen nga siguria e instinktit pa aftësi zgjedhjeje; ndryshe nga Zoti, nuk zotërojnë sigurinë e njohjes së përsosur. Njerëzit ndikohen nga mjedisi ku jetojnë. Një nga idetë e tij më të njohura është rëndësia e klimës për jetën shoqërore dhe politike. Me zhvillimin e shoqërive, hapësira e zgjedhjeve njerëzore zgjerohet, por arsyeja mbetet e kufizuar dhe duhet përdorur me kujdes.

Në veprën e tij kryesore politike, «De l'esprit des lois», ose «Fryma e ligjeve», të vitit 1748, ai dalloi despotizmin, të mbështetur në frikë; republikën, të mbështetur në virtytin qytetar; dhe monarkinë, të mbështetur në nder. Despotizmin e konsideronte të panatyrshëm, ndërsa format e tjera mund të përputheshin me natyrën dhe rrethanat e një shoqërie. Zgjedhja ndërmjet tyre nuk duhej bërë sipas një formule të vlefshme njëlloj kudo, por sipas kushteve konkrete.

Për botën moderne, Montesquieu parapëlqente monarkinë e kufizuar. Një model ideal ishte rendi francez para përqendrimit të pushtetit monarkik, ku Kisha, aristokracia ushtarake dhe aristokracia e ligjit mund ta frenonin mbretin dhe njëra-tjetrën, falë pozitës së tyre të pavarur morale ose shoqërore. Modeli tjetër ishte sistemi anglez, i cili, sipas tij, e bashkonte parimin monarkik të nderit me frymën e re tregtare. Ky bashkim mundësonte lirinë moderne: një sferë jete të individit të mbrojtur nga ndërhyrja kolektive. Ajo dallohej nga liria e lashtë republikane, e cila konsistonte në ushtrimin e drejtpërdrejtë të pushtetit nga shtresa e qytetarëve, pa garantuar domosdoshmërisht të njëjtën pavarësi personale.

Montesquieu argumentonte se qeverisja angleze, ndryshe nga ajo franceze, përmbante një ndarje funksionale të pushteteve që pengonte përqendrimin e tyre në një dorë. Saktësia e përshkrimit të tij të praktikës angleze është diskutuar, por ndikimi i tij mbi hartuesit e Kushtetutës së Shteteve të Bashkuara dhe mbi mendimin kushtetues modern ishte i thellë.