Mjedisorizëm

Bindja se mjedisi ka rëndësi për jetën njerëzore dhe shqetësimi për ndikimin, vlerën dhe mbrojtjen e tij. Termi ka pasur dy kuptime historike kryesore: fillimisht besimin në fuqinë formësuese të mjedisit mbi njerëzit dhe shoqëritë; më vonë, sidomos në gjysmën e dytë të shekullit XX, orientimin drejt ruajtjes së mjedisit natyror dhe përballimit të dëmeve që i shkaktohen atij.

Fjala europiane për mjedisin lidhet me foljen frënge environner, që do të thotë të rrethosh. Në kuptimin e drejtpërdrejtë, mjedisi është ajo që na rrethon. Si koncept i veçantë shpjegues ai mori hov nga mesi i shekullit XIX, bashkë me idetë se qeniet njerëzore formohen në një masë të rëndësishme nga rrethanat përreth. Këtu hynin teoria e Charles Darwin-it për lidhjen ndërmjet mbijetesës dhe përshtatshmërisë së organizmave me mjedisin, si edhe teoritë e gjeografëve gjermanë për rolin e mjedisit, ose Umwelt-it, në dallimet ekonomike e kulturore ndërmjet popujve. Për një periudhë të gjatë, mjedisorist quhej kryesisht ai që i jepte mjedisit përparësi si përcaktues të jetës njerëzore, në krahasim me vullnetin e lirë ose trashëgiminë gjenetike.

Me përhapjen e kuptimit modern, shprehja determinizëm mjedisor mbeti emërtimi më i përshtatshëm për këtë kuptim të vjetër. Mjedisorizmi modern bashkon bindjen se mjedisi ka vlerë, se është i cenueshëm dhe se kërkon ruajtje e mbrojtje. Fusha e tij është jashtëzakonisht e gjerë. Studimet mjedisore përfshijnë gjeografinë, biologjinë, kiminë, drejtësinë, historinë, politikën dhe disiplina të tjera. Çështjet mund të shkojnë nga arkitektura te stratosfera, nga furnizimi me ujë te larmia e llojeve të gjalla në planet. Për këtë arsye, kritikët kanë vënë në dukje rrezikun që përdorimi tepër i gjerë ta bëjë termin të paqartë.

Argumentet mjedisoriste mund të nisen nga premisa filozofike shumë të ndryshme. Një qasje antropocentrike e vlerëson mbrojtjen e mjedisit sipas dobisë për njerëzit. Qasjet kundër antropocentrizmit mbrojnë idenë se qeniet jonjerëzore ose pjesët e tjera të natyrës kanë vlerë edhe në vetvete, pavarësisht përdorimit që mund t'u bëjnë njerëzit.

Që nga vitet 1970, filozofë të ekologjisë, veçanërisht Arne Næss-i, kritikuan atë që e quanin mjedisorizëm të thjeshtë: kundërshtimin e praktikave e politikave dëmtuese vetëm në bazë të pasojave të tyre për interesat njerëzorë. Në këtë përdorim më të ngushtë, mjedisorizmi zë një pozitë ndërmjet atyre që nuk shohin arsye për të ndryshuar praktikat ekzistuese për shkak të dëmit mjedisor dhe atyre që kërkojnë ta riorientojnë tërë marrëdhënien me natyrën përtej antropocentrizmit. Ky është një dallim brenda debatit ekologjik; përdorimi i gjerë i termit përfshin edhe prirje më rrënjësore.

Select the fields to be shown. Others will be hidden. Drag and drop to rearrange the order.
  • Image
  • SKU
  • Rating
  • Price
  • Stock
  • Availability
  • Add to cart
  • Description
  • Content
  • Weight
  • Dimensions
  • Additional information
Click outside to hide the comparison bar
Compare