Marsili i Padovës
October 18, 2026 2026-10-18 8:11Marsili i Padovës, i njohur edhe si Marsilio ose Marsilius, rreth viteve 1275–1343, ishte filozof i përfshirë drejtpërdrejt në politikën e kohës së tij. Studioi mjekësi dhe filozofi natyrore në mjedisin italian dhe ishte rektor në Universitetin e Parisit gjatë viteve 1312–1313. Vepra e tij kryesore, Mbrojtësi i paqes (Defensor pacis), u përfundua më 1324 dhe kundërshtonte pretendimet papnore për pushtet kohor. Gjoni i Jandun-it ishte bashkëpunëtor dhe aleat i tij i afërt; në traditën e hershme vepra iu atribuua të dyve, ndërsa autorësia e saj trajtohet kryesisht si e Marsilit.
Të dy kërkuan mbrojtjen e Ludvikut të Bavarisë në konfliktin e tij me papën. Doktrinat e veprës u dënuan më 1327. Në ngjarjet e Romës më 1328, kur Ludviku u kurorëzua perandor jashtë miratimit të papës së Avignon-it dhe u vendos antipapa Nikolla V, mendimet e Marsilit morën edhe shprehje praktike. Gjoni u emërua në selinë peshkopale të Ferrarës; në traditën biografike përmendet edhe një emërim i Marsilit si kryepeshkop i Milanos, por marrja reale e atij posti nuk është e sigurt.
Marsili e identifikonte pretendimin e Kishës për autoritet shtrëngues kohor si një shkak veçanërisht të rrezikshëm të grindjeve civile. Kisha kishte qëllim shpirtëror, ndërsa pushteti shtrëngues i kësaj bote i takonte bashkësisë politike. Kleri ishte pjesë e saj dhe nuk formonte një pushtet politik të pavarur e të plotë. Ai kundërshtonte kështu konceptime të epërsisë kishtare të lidhura me traditën tomiste. Sipas interpretimit të tij biblik, Krishti dhe apostujt i ishin nënshtruar autoritetit civil dhe nuk i kishin dhënë klerit të drejtën të sundonte politikisht.
Papatin, si institucion me epërsi të pretenduar mbi sunduesit, nuk e konsideronte të themeluar me urdhër hyjnor. Papa dhe klerikët duhej ta merrnin detyrën përmes zgjedhjes. Ligji ungjillor udhëzonte besimtarët, por sanksioni i tij përfundimtar i përkiste jetës tjetër. Ligji kanonik dhe vendimet kishtare nuk kishin vetvetiu fuqi shtrënguese civile. Në kuptimin e ngushtë juridik, ligji i kësaj bote kërkonte mbështetjen e autoritetit të ligjshëm njerëzor.
Marsili e trajtonte me rezervë nocionin e ligjit natyror si burim të pavarur të detyrimit politik. Rregullat e së drejtës së popujve, ius gentium, mbi të cilat pajtohen shumë ose pothuajse të gjithë popujt mund të kenë përhapje të përgjithshme, por kjo nuk ua heq karakterin njerëzor e konvencional. Ai dallonte gjithashtu vlerësimin moral sipas arsyes ose ligjit hyjnor nga fuqia për ta imponuar një rregull me sanksion tokësor.
Burimi i autoritetit ligjvënës ishte populli, tërësia e qytetarëve ose pjesa e tij me peshën vendimtare, pars valentior. Kjo shprehje e fundit ka interpretime të ndryshme dhe nuk barazohet automatikisht me përfaqësimin parlamentar modern. Organi qeverisës, pars principans, emërohet dhe mund të hiqet nga ligjvënësi; qeverisja e zgjedhur parapëlqehet ndaj asaj që vetëm pranohet. Marrëdhënia ndërmjet tyre është e mbështetur në organizimin dhe nevojat praktike të bashkësisë, jo në një kontratë shoqërore në kuptimin e mëvonshëm. Funksioni gjyqësor përfshihet në organin qeverisës. Kështu, mendimi i tij shkon përtej një polemike kundër papës dhe ofron një teori rrënjësore të autoritetit politik njerëzor.