Marsili i Padovës

Marsili i Padovës, i njohur edhe si Marsilio ose Marsilius, rreth viteve 1275–1343, ishte filozof i përfshirë drejtpërdrejt në politikën e kohës së tij. Studioi mjekësi dhe filozofi natyrore në mjedisin italian dhe ishte rektor në Universitetin e Parisit gjatë viteve 1312–1313. Vepra e tij kryesore, Mbrojtësi i paqes (Defensor pacis), u përfundua më 1324 dhe kundërshtonte pretendimet papnore për pushtet kohor. Gjoni i Jandun-it ishte bashkëpunëtor dhe aleat i tij i afërt; në traditën e hershme vepra iu atribuua të dyve, ndërsa autorësia e saj trajtohet kryesisht si e Marsilit.

Të dy kërkuan mbrojtjen e Ludvikut të Bavarisë në konfliktin e tij me papën. Doktrinat e veprës u dënuan më 1327. Në ngjarjet e Romës më 1328, kur Ludviku u kurorëzua perandor jashtë miratimit të papës së Avignon-it dhe u vendos antipapa Nikolla V, mendimet e Marsilit morën edhe shprehje praktike. Gjoni u emërua në selinë peshkopale të Ferrarës; në traditën biografike përmendet edhe një emërim i Marsilit si kryepeshkop i Milanos, por marrja reale e atij posti nuk është e sigurt.

Marsili e identifikonte pretendimin e Kishës për autoritet shtrëngues kohor si një shkak veçanërisht të rrezikshëm të grindjeve civile. Kisha kishte qëllim shpirtëror, ndërsa pushteti shtrëngues i kësaj bote i takonte bashkësisë politike. Kleri ishte pjesë e saj dhe nuk formonte një pushtet politik të pavarur e të plotë. Ai kundërshtonte kështu konceptime të epërsisë kishtare të lidhura me traditën tomiste. Sipas interpretimit të tij biblik, Krishti dhe apostujt i ishin nënshtruar autoritetit civil dhe nuk i kishin dhënë klerit të drejtën të sundonte politikisht.

Papatin, si institucion me epërsi të pretenduar mbi sunduesit, nuk e konsideronte të themeluar me urdhër hyjnor. Papa dhe klerikët duhej ta merrnin detyrën përmes zgjedhjes. Ligji ungjillor udhëzonte besimtarët, por sanksioni i tij përfundimtar i përkiste jetës tjetër. Ligji kanonik dhe vendimet kishtare nuk kishin vetvetiu fuqi shtrënguese civile. Në kuptimin e ngushtë juridik, ligji i kësaj bote kërkonte mbështetjen e autoritetit të ligjshëm njerëzor.

Marsili e trajtonte me rezervë nocionin e ligjit natyror si burim të pavarur të detyrimit politik. Rregullat e së drejtës së popujve, ius gentium, mbi të cilat pajtohen shumë ose pothuajse të gjithë popujt mund të kenë përhapje të përgjithshme, por kjo nuk ua heq karakterin njerëzor e konvencional. Ai dallonte gjithashtu vlerësimin moral sipas arsyes ose ligjit hyjnor nga fuqia për ta imponuar një rregull me sanksion tokësor.

Burimi i autoritetit ligjvënës ishte populli, tërësia e qytetarëve ose pjesa e tij me peshën vendimtare, pars valentior. Kjo shprehje e fundit ka interpretime të ndryshme dhe nuk barazohet automatikisht me përfaqësimin parlamentar modern. Organi qeverisës, pars principans, emërohet dhe mund të hiqet nga ligjvënësi; qeverisja e zgjedhur parapëlqehet ndaj asaj që vetëm pranohet. Marrëdhënia ndërmjet tyre është e mbështetur në organizimin dhe nevojat praktike të bashkësisë, jo në një kontratë shoqërore në kuptimin e mëvonshëm. Funksioni gjyqësor përfshihet në organin qeverisës. Kështu, mendimi i tij shkon përtej një polemike kundër papës dhe ofron një teori rrënjësore të autoritetit politik njerëzor.

Select the fields to be shown. Others will be hidden. Drag and drop to rearrange the order.
  • Image
  • SKU
  • Rating
  • Price
  • Stock
  • Availability
  • Add to cart
  • Description
  • Content
  • Weight
  • Dimensions
  • Additional information
Click outside to hide the comparison bar
Compare