Manipulim partiak i zonave zgjedhore
October 18, 2026 2026-10-18 8:11Manipulimi partiak i zonave zgjedhore është përcaktimi i kufijve të tyre me synimin që një parti të fitojë përparësi në shpërndarjen e vendeve përfaqësuese. Ai mund të ndikojë në përfundimin e zgjedhjeve edhe pa ndryshuar numrin e përgjithshëm të votave që merr secila parti, sepse ndryshon mënyrën si votuesit grupohen në zona.
Termi i njohur ndërkombëtarisht si gerrymandering lidhet me Elbridge Gerry-n, guvernator i Massachusetts-it, i cili më 1812 nënshkroi një ligj për ndarjen e zonave zgjedhore që favorizonte partinë e tij. Një zonë me formë të gjatë dhe të përdredhur u paraqit në një karikaturë si një kafshë me kokën dhe bishtin e salamandrës. Karikatura, e lidhur me Elkanah Tisdale-in dhe e botuar në shtypin e Bostonit, bashkoi emrin Gerry me emrin e salamandrës. Gerry nuk duhet paraqitur domosdoshmërisht si hartuesi personal i kufijve dhe as autorësia e fjalës si një fakt që i takon pa diskutim karikaturistit. Forma jerrymandering është një shkrim i pasaktë i të njëjtit term.
Strategjitë përfshijnë disa mënyra të dobësimit të votës kundërshtare. Në një formë grumbullimi, votuesit e opozitës bashkohen në zona me një shumicë edhe më të madhe të palës tjetër, duke mbetur pakicë. Në paketim, kundërshtarët përqendrohen në pak zona që i fitojnë me shumica shumë të larta; votat e tepërta mbi ato që nevojiten për fitore nuk i ndihmojnë të fitojnë vende të tjera. Në copëtim, mbështetësit e kundërshtarit shpërndahen në shumë zona, në mënyrë që të mos krijojnë shumicë në asnjërën ose në shumicën prej tyre. Metodat mund të kombinohen në të njëjtën hartë zgjedhore.
Në Shtetet e Bashkuara, shqetësimi se ndarje të tilla mund të dobësonin fuqinë zgjedhore të popullsisë me ngjyrë nxiti krijimin e zonave ku një pakicë racore ose etnike përbën shumicën e elektoratit. Këto quhen zona me shumicë të një pakice. Duhet dalluar synimi për të siguruar mundësi përfaqësimi nga manipulimi për përfitim partiak: jo çdo hartim që merr parasysh përbërjen e popullsisë ka të njëjtin qëllim ose të njëjtat pasoja politike.