Makartizëm
October 18, 2026 2026-10-18 8:11Përdorim i metodave të pandershme ose abuzive të hetimit kundër personave të paraqitur si rrezik për sigurinë, i shoqëruar me krijimin e një klime frike dhe dyshimi. Termi rrjedh nga veprimtaria e Joseph McCarthy-t, senator republikan i shtetit Wisconsin, i zgjedhur më 1946 dhe në detyrë nga viti 1947 deri në vdekjen e tij më 1957.
McCarthy u bë i njohur veçanërisht për fushatën e viteve 1950–1954 kundër komunistëve dhe spiunëve të pretenduar në jetën publike amerikane. Si kryetar i Komitetit të Senatit për Veprimtaritë Qeveritare dhe i nënkomitetit të tij hetimor, ai përdori seancat për të përhapur akuza që shpesh ishin të pambështetura ose të shtrembëruara. Dëshmitarët iu nënshtruan trysnisë dhe poshtërimit; akuza të pakontrolluara trajtoheshin si të besueshme dhe provat mund të manipuloheshin. Metodat e tij u dënuan nga kritikët si demagogjike dhe brutale.
Fushata zhvillohej në kulmin e Luftës së Ftohtë, kur përhapja e komunizmit ndërkombëtar dhe spiunazhi sovjetik përbënin shqetësime reale për institucionet amerikane. Shumë njerëz i ndanin frikërat që McCarthy shfrytëzonte, por ekzistenca e këtyre shqetësimeve nuk provonte akuzat e tij ndaj individëve. Klima e dyshimit dëmtoi karrierat e burrave dhe grave që u akuzuan pa bazë dhe cenoi reputacionin ndërkombëtar të Shteteve të Bashkuara.
Sulmet e tij ndaj ushtrisë amerikane për çështje sigurie dhe seancat e lidhura me to e dobësuan rëndë mbështetjen publike. Më 2 dhjetor 1954, Senati e dënoi zyrtarisht sjelljen e tij, duke i dhënë goditje të rëndë autoritetit politik. Ai mbeti senator deri në vdekje, por me ndikim shumë të zvogëluar dhe reputacion të dëmtuar. Në përdorimin e përgjithshëm, makartizmi shënon kështu edhe kalimin nga hetimi i mbështetur në prova te ndjekja politike që nxit fajësim përmes dyshimit dhe lidhjeve të supozuara.