Luxemburg, Rosa

Mendimtare dhe veprimtare socialiste, e lindur më 1871 dhe e vrarë më 1919, aktive në lëvizjet socialiste polake, gjermane dhe ruse. Ishte një nga udhëheqëset e rrymës spartakiste, e cila u nda nga socialdemokracia gjermane gjatë kundërshtimit të Luftës së Parë Botërore. Më 1917, grupi spartakist veproi brenda Partisë Socialdemokrate të Pavarur, pas shkëputjes nga Partia Socialdemokrate Gjermane. Luxemburg-u u vra në janar 1919 pas kryengritjes së dështuar të Berlinit.

Vepra «Reformë shoqërore apo revolucion?» e vitit 1899 ishte një kritikë e rëndësishme e revizionizmit, që kërkonte të zëvendësonte perspektivën revolucionare me reformimin gradual të kapitalizmit. Në «Greva masive, partia dhe sindikatat» të vitit 1906, nën ndikimin e Revolucionit Rus të vitit 1905, ajo e trajtoi grevën masive si shprehje të mobilizimit spontan të punëtorëve. Greva nuk ishte për të një ngjarje e vetme e komanduar nga lart, por një varg veprimesh ku kërkesat ekonomike ndërthureshin me ato politike në një situatë revolucionare.

Luxemburg-u mendonte se partia duhej të jepte drejtim politik, por edhe të mësonte nga veprimtaria e masave dhe të ruante lidhjen me iniciativën e tyre. Kritika e saj ndaj centralizmit të Leninit ishte shprehur më herët në «Çështje organizative të socialdemokracisë ruse» të vitit 1904, tekst që u ribotua edhe me titullin «Leninizëm apo marksizëm?». Ajo shqetësohej se një organizim tepër i centralizuar do ta zëvendësonte veprimin e klasës punëtore me komandën e aparatit partiak.

Në veprën kryesore «Akumulimi i kapitalit», botuar më 1913, argumentonte se shtetet kapitaliste të industrializuara e zgjidhnin problemin e realizimit të tepricës së prodhimit duke u zgjeruar në ekonomi jokapitaliste. Kjo i përfshinte shoqëritë e tjera në një sistem botëror shfrytëzimi. Kur të gjitha hapësirat jokapitaliste të ishin përthithur, sipas saj do të mungonte tregu i jashtëm i nevojshëm për vazhdimin e procesit dhe kapitalizmi do të përballej me shembjen. Megjithëse kjo teori u kritikua për keqlexim të Marx-it, paraqitja e marrëdhënieve ndërmjet qendrës dhe periferisë ndikoi në teorinë e varësisë.

Në «Revolucioni Rus», të shkruar më 1918, ajo kritikoi prirjen e bolshevikëve drejt diktaturës së partisë dhe dobësimit të jetës publike demokratike. Sipas saj, qëllimi emancipues i revolucionit nuk mund të ndahej nga metodat me të cilat ai kryhej. Ndërsa kjo ide mbeti me ndikim, kritikët kanë argumentuar se Luxemburg-u nuk i trajtoi mjaftueshëm vështirësitë konkrete të ushtrimit të pushtetit revolucionar.

Select the fields to be shown. Others will be hidden. Drag and drop to rearrange the order.
  • Image
  • SKU
  • Rating
  • Price
  • Stock
  • Availability
  • Add to cart
  • Description
  • Content
  • Weight
  • Dimensions
  • Additional information
Click outside to hide the comparison bar
Compare