Konflikt i armatosur ndërmjet dy ose më shumë palëve, zakonisht për qëllime politike. Në përdorimin më të zakonshëm, lufta lidhet me ushtrimin e forcës ndërmjet njësive të mëdha politike, si shtetet dhe perandoritë, shpesh për kontrollin e territorit. Megjithatë, kufijtë e konceptit nuk janë të prerë. Kjo duket nga shumëllojshmëria e përcaktimeve: luftë civile, guerile, e kufizuar, totale, ndërmjet bandave ose fiseve, luftë e ftohtë, luftë e shpallur pa luftime të mirëfillta, luftë racore, tregtare, çlirimtare, propagandistike dhe luftë klasash. Disa prej këtyre shprehjeve janë metafora që e bartin figurën e konfliktit të pamëshirshëm për qëllime politike nga marrëdhëniet ndërkombëtare te veprimtari ose aktorë të tjerë.

Edhe vetë dukuria ka kufij të paqartë. Në kuptimin juridik tradicional, shtetet mund të ndodheshin në gjendje lufte për shkak të një shpalljeje formale, edhe pa ushtruar forcë të drejtpërdrejtë kundër njëri-tjetrit. Anasjelltas, ato mund të përdorin forcën në shkallë të gjerë pa e shpallur zyrtarisht luftën. Lidhjet ndërmjet luftërave civile dhe sistemit ndërkombëtar e bëjnë të pamundur kufizimin e dukurisë vetëm te marrëdhëniet ndërshtetërore. Si në konfliktet e brendshme, ashtu edhe në ato ndërmjet shteteve, sovraniteti dhe territori janë ndër objektet më të zakonshme të përplasjes.

Për shkaqet e luftës ekzistojnë shumë teori, por jo një shpjegim i vetëm i pranuar përgjithësisht. Një grup teorish e sheh luftën si shfaqje në përmasa të mëdha të egoizmit, dhunës dhe etjes për pushtet që i atribuohen natyrës njerëzore. Një grup tjetër, sidomos neorealizmi, e shpjegon përsëritjen e saj me strukturën anarkike të sistemit ndërkombëtar, ku mungon një autoritet i përbashkët mbi shtetet. Një numër i madh shpjegimesh përqendrohen te organizimi i brendshëm i shteteve dhe te ideologjitë që ato përfaqësojnë.

Gjatë shekullit XIX, liberalët argumentonin se shtetet aristokratike ishin agresive për shkak të prirjeve luftarake të klasave të tyre sunduese. Nga mesi i shekullit XX, karakteri agresiv i shteteve fashiste pranohej gjerësisht, përfshirë nga vetë përkrahësit e fashizmit, të cilët e vlerësonin pozitivisht luftën dhe zgjerimin. Në një interpretim marksist, konkurrenca e pamëshirshme për tregje i shtyn shtetet kapitaliste drejt agresionit, ndërsa shtetet socialiste supozohet të kenë marrëdhënie paqësore ndërmjet tyre. Një argument liberal e përmbys këtë shpjegim: ai e lidh agresivitetin e shteteve komuniste me organizimin totalitar dhe ideologjinë ekspansioniste, ndërsa paqen ndërmjet demokracive liberale me ndërvarësinë ekonomike dhe me kufizimet që demokracia i vendos përdorimit të forcës nga shteti.

Mbështetësit e tezës së paqes demokratike e konsiderojnë përvojën historike më të favorshme për argumentin liberal. Ata theksojnë rrallësinë e jashtëzakonshme ose mungesën e luftërave ndërmjet demokracive të konsoliduara, kundrejt konflikteve të armatosura të përsëritura që ndodhën edhe ndërmjet shteteve të drejtuara nga parti komuniste. Formulimi kategorik se demokracitë nuk luftojnë kurrë me njëra-tjetrën varet megjithatë nga përkufizimi i demokracisë, nga përcaktimi i luftës dhe nga rastet që përfshihen në krahasim; ai duhet kuptuar si tezë e debatueshme kërkimore. Të dhënat mbi prirjen luftarake të shteteve me qeveri ushtarake janë më të përziera dhe nuk japin një përfundim po aq të thjeshtë.

Për një pjesë të gjatë të historisë, lufta konsiderohej mjet i ligjshëm i shteteve për ndjekjen e interesave kombëtare. Shtetet europiane luftonin rregullisht për territore, pretendime dinastike dhe koloni, ndërsa lufta pranohej edhe si mekanizëm për ruajtjen e ekuilibrit të forcave. Pas luftërave veçanërisht rraskapitëse, fuqitë e mëdha përpiqeshin të arrinin marrëveshje diplomatike që do të shmangnin një përplasje të re të përgjithshme për një periudhë të gjatë. Në fund të shekullit XIX u zhvilluan më tej rregullat ndërkombëtare të luftës, për të kufizuar ndër të tjera përdorimin e disa mjeteve teknologjike veçanërisht shkatërrimtare.

Kostoja dhe gjakderdhja e paparashikuar e Luftës së Parë Botërore e vendosën parandalimin e luftës në qendër të rendit ndërkombëtar. Megjithatë, mekanizmi i sigurimit kolektiv të Lidhjes së Kombeve, ambicioz në synime dhe i dobët në zbatim, nuk arriti ta përjashtonte luftën nga praktika e shteteve. Pas Luftës së Dytë Botërore u krijua një kuadër juridik më i fortë. Karta e Kombeve të Bashkuara ndalon kërcënimin ose përdorimin e forcës në marrëdhëniet ndërkombëtare në kundërshtim me parimet e saj; ajo njeh vetëmbrojtjen individuale ose kolektive në rast sulmi të armatosur dhe parashikon veprimin e Këshillit të Sigurimit për ruajtjen ose rivendosjen e paqes. Prandaj nuk mjafton që një shtet ta quajë luftën të nevojshme për interesin e vet për t'i dhënë asaj ligjshmëri.

Pas sulmeve të 11 shtatorit 2001, arsyetimet e ndërhyrjeve në Afganistan dhe në Irak i intensifikuan debatet mbi vetëmbrojtjen, veprimin kundër një sulmi të afërt dhe luftën parandaluese kundër një rreziku të mundshëm të ardhshëm. Disa mbrojtës të këtyre ndërhyrjeve kërkuan pranimin më të gjerë të përdorimit paraprak të forcës. Ky zhvillim politik nuk përbënte në vetvete një ndryshim të pranuar përgjithësisht të rregullave të Kartës: ligjshmëria e pretendimeve të tilla mbeti objekt kundërshtish të forta.

Efekti i pavarur i ndalimeve juridike mbi shpeshtësinë e luftërave është i vështirë të veçohet, sepse vendosja e tyre pas vitit 1945 përkoi me Luftën e Ftohtë dhe me shfaqjen e armëve bërthamore. Për fuqitë e mëdha, një mësim i Luftës së Parë dhe, edhe më shumë, i Luftës së Dytë Botërore ishte se aftësia për ta shkatërruar njëra-tjetrën kishte tejkaluar përfitimet e mundshme të luftës së drejtpërdrejtë, përveçse si mjet i fundit vetëmbrojtjeje. Armët bërthamore e përforcuan skajshëm këtë llogaritje: fuqia e tyre shkatërruese mund ta bëjë pothuaj të pakuptimtë dallimin ndërmjet fitores së plotë dhe humbjes së plotë.

Megjithatë, ky zhvillim nuk i zhduku luftërat ndërmjet fuqive më të vogla ose ndërmjet një fuqie të madhe dhe një të vogël. Prej këtej ka lindur edhe debati nëse përhapja e armëve bërthamore do të shtonte frenimin e ndërsjellë apo do të krijonte rreziqe më të mëdha. Fuqitë e mëdha i kanë përligjur disa ndërhyrje edhe me arsye humanitare, pa e mbyllur debatin mbi ligjshmërinë dhe pasojat e tyre. Ndërhyrjet e udhëhequra nga Shtetet e Bashkuara në fillim të shekullit XXI dhe përdorimi i gjuhës së luftës në përballjen me terrorizmin ose trafikun e drogës e kanë rikthyer në vëmendje rolin e aktorëve joshtetërorë si pjesëmarrës të rëndësishëm në praktikën dhe konceptimin e luftës.