Luftë tregtare

Lufta tregtare është përshkallëzim i kufizimeve ekonomike të ndërsjella ndërmjet dy ose më shumë vendeve, ku secili përpiqet të dëmtojë eksportet ose avantazhet tregtare të tjetrit. Mjetet mund të jenë tarifa doganore, ndalime importi dhe masa të tjera penguese ose kundërpërgjigjëse. Kufizimi i eksporteve të tjetrit bëhet zakonisht duke vështirësuar hyrjen e mallrave të tij në tregun e vendit që vendos masën.

Konflikte të tilla janë të vjetra, por shfaqen edhe në ekonominë moderne. Përpara përhapjes së argumenteve të Adam Smithit dhe të fiziokratëve për tregtinë më të lirë, mendimi merkantilist kishte ndikim të madh. Ai favorizonte shtimin e eksporteve dhe, në shumë variante, kufizimin e importeve, me synimin që vendi të grumbullonte pasuri dhe të forconte fuqinë e tij. Nuk është e saktë që çdo mendimtar i mëparshëm e kundërshtonte tregtinë e lirë, por kjo prirje mbizotëronte në shumë politika shtetërore. Nëse të gjithë kërkojnë njëkohësisht të shesin më shumë dhe të blejnë më pak nga të tjerët, synimet e tyre nuk mund të realizohen të gjitha së bashku. Megjithatë, tërheqja politike e kësaj strategjie ka mbetur e fortë.

Luftërat napoleoniane kishin një përmasë të rëndësishme të luftës tregtare: bllokadat dhe kufizimet ndërmjet Francës e vendeve nën ndikimin e saj, nga njëra anë, dhe Britanisë, nga ana tjetër, dëmtuan edhe palë të treta, veçanërisht Shtetet e Bashkuara. Kjo përmasë ekonomike ndihmon për të kuptuar konfliktin, por nuk e shteron karakterin e tij ushtarak, territorial dhe politik.

Në shekullin XIX, zgjerimi i traktateve dypalëshe tregtare dhe përhapja e klauzolës së vendit më të favorizuar ndihmuan në kufizimin e diskriminimit tregtar. Klauzola, e cila kishte pararendëse më të hershme, lidhte trajtimin e një partneri me kushtet më të favorshme që i jepeshin një partneri tjetër. Ringjallja e proteksionizmit në vitet 1920 dhe 1930 i intensifikoi sërish konfliktet tregtare. Pas Luftës së Dytë Botërore, Marrëveshja e Përgjithshme për Tarifat dhe Tregtinë, e lidhur më 1947, dhe më vonë Organizata Botërore e Tregtisë krijuan një kuadër shumëpalësh, i cili u bë gjithnjë më i rëndësishëm në politikën tregtare që nga vitet 1960.

Shumëpalësia nuk i zhduku konfliktet; ajo ndryshoi mënyrën se si ato zhvillohen dhe shtrihen nga një sektor në tjetrin. Për shembull, një mosmarrëveshje ndërmjet Bashkimit Europian dhe Shteteve të Bashkuara për mishin e trajtuar me hormone ose për subvencionet e eksporteve mund të pasohet nga kundërmasa mbi mallra luksi europiane. Mosmarrëveshjet për trajtimin e bananeve të Karaibeve tregojnë gjithashtu se një konflikt ndërmjet fuqive tregtare mund të prekë prodhues dhe shtete të treta. Masa kundërpërgjigjëse, pra, nuk kufizohet domosdoshmërisht te malli që e shkaktoi mosmarrëveshjen.

Select the fields to be shown. Others will be hidden. Drag and drop to rearrange the order.
  • Image
  • SKU
  • Rating
  • Price
  • Stock
  • Availability
  • Add to cart
  • Description
  • Content
  • Weight
  • Dimensions
  • Additional information
Click outside to hide the comparison bar
Compare