Lufta civile është konflikt i armatosur që përqendrohet kryesisht brenda territorit të një shteti dhe në të cilin palë të organizuara nga ai shtet luftojnë për pushtetin politik, kontrollin e territorit ose shkëputjen e një pjese të tij. Zakonisht njëra palë përfshin forcat qeveritare. Për shkak se luftimet zhvillohen brenda hapësirës së banuar dhe të organizuar politikisht nga popullsia e përfshirë, pasojat për civilët dhe numri i viktimave civile mund të jenë shumë të mëdha. Në praktikë, kufijtë ndërmjet luftës civile, terrorizmit, grushtit të shtetit, spastrimit etnik dhe luftës ndërkombëtare nuk janë gjithmonë të qartë; ndërhyrja e shteteve të jashtme mund ta ndërkombëtarizojë një konflikt të brendshëm.

Përpjekjet kërkimore për të matur shpeshtësinë e luftërave civile, përfshirë projektin Correlates of War, përdorin kritere që e dallojnë luftën nga dhuna e njëanshme ose përplasjet më të vogla. Një kriter është kundërvënia e organizuar ndaj forcës së shtetit, që do të thotë se palët duhet të kenë aftësi reale për t'i shkaktuar humbje njëra-tjetrës. Një tjetër është një prag i konsiderueshëm vdekjesh nga luftimet, shpesh rreth 1 000, me humbje domethënëse në të dyja anët. Pragjet, periudhat gjatë të cilave numërohen viktimat dhe rregullat për ndarjen e një konflikti në luftëra të veçanta ndryshojnë ndërmjet studimeve. Në kërkimet e Nicholas Sambanisit për periudhën 1945–1999, një kodim identifikonte 145 nisje luftërash civile; kur nuk numëroheshin nisje të reja në shtete ku tashmë vazhdonte një luftë civile, numri ishte 119. Shifra e përdorur, pra, varet nga mënyra e numërimit dhe nga kriteret kërkimore.

Shembujt historikë tregojnë shumëllojshmërinë e shkaqeve dhe të situatave. Faza e parë e Luftës Civile Angleze, më 1642–1646, përshkruhet zakonisht si luftë ndërmjet forcave besnike ndaj parlamentit dhe atyre besnike ndaj mbretit. Megjithatë, ajo ishte pjesë e konflikteve më të gjera që përfshinin tolerancën fetare, marrëdhëniet ndërmjet kishës dhe shtetit, si dhe raportet me Skocinë, Uellsin dhe Irlandën. Lufta Civile Amerikane, më 1861–1865, u zhvillua ndërmjet Konfederatës së shteteve jugore dhe forcave të Bashkimit. Në qendër të saj ishte skllavëria, e lidhur ngushtë me konfliktet mbi pushtetin federal, të drejtat e shteteve dhe ligjshmërinë e shkëputjes nga Bashkimi.

Revolucionet ruse të vitit 1917 u shoqëruan me një luftë civile, zhvillimet e së cilës vazhduan deri më 1923. Rënia e carizmit dhe tronditjet shoqërore e ndërkombëtare të Luftës së Parë Botërore ndikuan edhe në Finlandë: përplasjet politike të vitit 1917 u pasuan nga lufta civile e vitit 1918. Lufta Civile Spanjolle, më 1936–1939, vuri përballë forcat republikane, ku përfshiheshin rryma të ndryshme të së majtës, dhe forcat nacionaliste të udhëhequra nga ushtarakë të djathtë. Ndarjet e krijuara nga luftëra të tilla janë të thella dhe mund të mbeten të mishëruara në institucionet, besnikëritë partiake dhe kujtesën politike për shumë vite pas përfundimit të luftimeve.

Shpjegimi i luftës civile ndërthuret me studimin e revolucionit dhe të luftës në përgjithësi. Duhet dalluar shkëndija që e nis konfliktin nga kushtet strukturore që e bëjnë të mundshëm dhe nga mekanizmat që e mbajnë gjallë pasi ka filluar. Ndër faktorët e shqyrtuar janë veprimet e elitave dhe marrëdhëniet ndërmjet qeverisë e ushtrisë; shpërndarja e pasurisë dhe e të ardhurave; kontrolli mbi burimet natyrore; ndarjet fetare, kulturore dhe etnike; si dhe ndërhyrja ndërkombëtare. Njohja më e mirë e këtyre shkaqeve nuk përkthehet automatikisht në aftësi për parandalim. Interesat e palëve, dobësia institucionale dhe kushtet e ndërhyrjes mund ta bëjnë të vështirë marrjen e masave edhe kur rreziku kuptohet qartë.