Konflikti i gjatë që përfundoi me fitoren e forcave komuniste vietnameze më 1975 dhe me bashkimin e vendit nën pushtetin e tyre. Në kuptimin më të zakonshëm, termi i referohet luftës ndërmjet Vietnamit të Veriut dhe aleatëve të tij në jug, nga njëra anë, dhe Vietnamit të Jugut të mbështetur veçanërisht nga Shtetet e Bashkuara, nga ana tjetër. Në rrëfimin kombëtar të shtetit vietnamez të bashkuar, kjo luftë është pjesë e një procesi më të gjerë çlirimi që përfshin kundërshtimin e pushtimit japonez gjatë Luftës së Dytë Botërore dhe luftën kundër rikthimit kolonial francez.

Kapitullimi i Japonisë më 1945 krijoi mundësi për shpalljen e pavarësisë vietnameze, por Franca kërkoi të rivendoste kontrollin mbi Indokinën. Lufta kundër saj u zhvillua nën udhëheqjen e Viet Minh-ut. Në fillim të viteve 1950, qëndresa vietnameze e kishte dobësuar rëndë pozitën franceze, ndërsa ndihma amerikane u bë gjithnjë më e rëndësishme. Në fund të Luftës së Dytë Botërore në politikën amerikane kishin ekzistuar kritika ndaj kolonializmit europian dhe kërkesa për vetëvendosje; me forcimin e Luftës së Ftohtë, përparësi mori frika se fitorja e forcave të drejtuara nga komunistët do ta zgjeronte kampin sovjetik dhe ndikimin komunist në Azi.

Teoria e dominos parashikonte se kalimi i një vendi të Azisë Juglindore nën komunizëm mund të nxiste kalimin e të tjerëve. Kjo frikë e lidhi konfliktin vietnamez me strategjinë amerikane të frenimit. Në vitin 1954, humbja franceze në Dien Bien Phu e bëri të qartë nevojën për një zgjidhje diplomatike. Brenda administratës amerikane pati dallime për ndërhyrjen ushtarake: John Foster Dulles ishte fillimisht i prirur ta shqyrtonte ndërhyrjen ushtarake edhe si veprim vetëm amerikan, ndërsa presidenti Eisenhower këmbëngulte në mbështetjen e Kongresit dhe pjesëmarrjen e aleatëve. Dulles-i më pas promovoi edhe vetë propozimin për veprim të bashkuar, ndaj dallimi ndërmjet tyre nuk mbeti një kundërvënie e pandryshueshme gjatë gjithë krizës. Kundërshtimi britanik ndaj ndërhyrjes dhe veprimtaria diplomatike e Anthony Eden-it, bashkë me rolin sovjetik në bashkëkryesimin e konferencës, ndihmuan zhvillimin e bisedimeve në Gjenevë.

Marrëveshjet e Gjenevës të vitit 1954 i dhanë fund luftës së parë të Indokinës. Ato njohën kuadrin e pavarësisë së Kamboxhias dhe Laosit dhe parashikuan një ndarje të përkohshme ushtarake të Vietnamit afër paralelit të shtatëmbëdhjetë. Ndarja nuk u përcaktua si krijim juridik përfundimtar i dy shteteve të pavarura vietnameze. Deklarata përfundimtare parashikonte zgjedhje mbarëvietnameze në korrik 1956 për ribashkimin. Shtetet e Bashkuara dhe autoritetet e Shtetit të Vietnamit nuk e pranuan deklaratën në të njëjtën mënyrë si pjesëmarrësit që e mbështetën; prandaj është e pasaktë të thuhet thjesht se të gjitha palët kishin nënshkruar të njëjtin premtim zgjedhor.

Në jug u konsolidua një regjim antikomunist me mbështetje amerikane. Zgjedhjet e parashikuara për vitin 1956 nuk u mbajtën. Kryengritja në jug u fuqizua dhe mori mbështetje nga veriu, ndërsa presidentët amerikanë e zgjeruan përfshirjen e vendit të tyre. Ndihma ekonomike u shoqërua me këshilltarë dhe ndihmë ushtarake. Pas ngjarjeve të Gjirit të Tonkinit më 1964, presidenti Lyndon Johnson siguroi nga Kongresi një autorizim shumë të gjerë për veprim ushtarak. Paraqitja zyrtare e incidenteve, sidomos e sulmit të dytë të pretenduar, doli më vonë thellësisht problematike. Rezoluta i hapi rrugë zgjerimit të madh të luftës, bombardimit të veriut dhe dërgimit të forcave amerikane luftarake, pa shpallje formale lufte.

Deri më 1968 u bë e qartë se epërsia ushtarake amerikane nuk kishte sjellë mposhtjen e kundërshtarit. Shumë vende, përfshirë aleatë në NATO, nuk e mbështetnin strategjinë amerikane. Brenda Shteteve të Bashkuara u rrit kundërshtimi ndaj luftës; në ushtri u shfaqën probleme morale, disipline dhe besimi te qëllimi i saj. Johnson njoftoi se nuk do të kërkonte një mandat tjetër presidencial.

Richard Nixon, i zgjedhur në nëntor 1968, kërkoi të zvogëlonte praninë amerikane dhe njëkohësisht të arrinte atë që e quante paqe me nder, duke ruajtur qeverinë aleate në jug. Këto synime krijuan një tension të fortë: tërheqja kërkonte kalimin e barrës ushtarake te Vietnami i Jugut, ndërsa ruajtja e pozitës së tij shtynte vazhdimin e presionit ushtarak. Bisedimet u shoqëruan me vite të tjera luftimesh dhe me zgjerimin e operacioneve në rajon. Bashkimi Sovjetik dhe Kina, si mbështetës të veriut, ishin pjesë e mjedisit diplomatik, por marrëveshja nuk shpjegohet vetëm me presionin e Moskës.

Marrëveshjet e Parisit të janarit 1973 parashikuan armëpushimin, lirimin e robërve dhe tërheqjen e forcave amerikane. Nixon e paraqiti rezultatin si ruajtje të mundësisë së Vietnamit të Jugut për të mbijetuar. Për Shtetet e Bashkuara përfundoi faza e përfshirjes së drejtpërdrejtë luftarake, por lufta ndërmjet vietnamezëve vazhdoi. Më 30 prill 1975, forcat e veriut hynë në Saigon dhe regjimi jugor u rrëzua. Shtetet e Bashkuara evakuuan personelin e mbetur dhe nuk ndërhynë për ta kthyer rezultatin ushtarak. Bashkimi shtetëror u formalizua më 1976. Përfundimi u interpretua në SHBA si dështim i rëndë strategjik dhe politik, ndërsa në Vietnam si përmbushje e çlirimit dhe e bashkimit kombëtar.