Lufta e Gjirit e vitit 1991

Luftë e zhvilluar në Lindjen e Mesme ndërmjet Irakut dhe një koalicioni shtetesh perëndimore e arabe të udhëhequr nga Shtetet e Bashkuara, pas pushtimit irakian të Kuvajtit. Më 2 gusht 1990, regjimi i Saddam Husseinit pushtoi fqinjin e tij arab, pas një fushate në rritje akuzash dhe kërcënimesh kundër udhëheqjes kuvajtiane. Pushtimi u dënua gjerësisht dhe u pasua nga vendosja e forcave amerikane e të aleatëve në Arabinë Saudite, në kuadër të operacionit «Mburoja e Shkretëtirës».

Shkaqet përfshinin ambiciet dhe mënyrën e vendimmarrjes së udhëheqësit irakian, dëmet e luftës së gjatë Iran–Irak të viteve 1980–1988 dhe bindjen e Bagdadit se shtetet e Gjirit nuk e kishin shpërblyer mjaftueshëm për rolin që ai pretendonte se kishte luajtur në frenimin e Iranit. Kriza u përshkallëzua në korrik 1990, kur Iraku e akuzoi Kuvajtin se po i vidhte naftën. Pushtimi pasoi brenda rreth dy javësh.

Me administratën e presidentit George H. W. Bush në rol udhëheqës diplomatik, Këshilli i Sigurimit i OKB-së miratoi Rezolutën 660, që dënonte pushtimin dhe kërkonte tërheqjen e menjëhershme e të pakushtëzuar të forcave irakiane. Më 8 gusht, Iraku shpalli aneksimin e Kuvajtit si një bashkim të plotë dhe të përhershëm. Përballë mundësisë së ndërhyrjes ushtarake, regjimi mbajti edhe shtetas perëndimorë si pengje. Politika e ndalimit dhe e pengmarrjes nga mesi i gushtit, veçanërisht nga 16 gushti 1990, vazhdoi deri te vendimi i shpallur më 6–7 dhjetor për lirimin e tyre. Shtetet e Bashkuara ndërkohë ndërtuan një koalicion të angazhuar për ta siguruar tërheqjen, nëse ishte e nevojshme edhe me forcë.

Më 29 nëntor 1990, ndërsa dislokimi në Arabinë Saudite nën komandën e gjeneralit H. Norman Schwarzkopf po zgjerohej, Këshilli i Sigurimit miratoi Rezolutën 678. Ajo autorizonte shtetet bashkëpunuese të përdornin mjetet e nevojshme për zbatimin e rezolutave, nëse Iraku nuk do t’i përmbushte kërkesat deri më 15 janar 1991. Moszbatimi i tyre u pasua nga fushata ajrore e koalicionit, që filloi më 17 janar me operacionin «Stuhia e Shkretëtirës».

Sulmet ajrore dëmtuan rëndë forcat, objektet ushtarake dhe infrastrukturën irakiane. Nga 18 janari, Iraku lëshoi raketa SCUD kundër Izraelit, me shpresën se një kundërpërgjigje izraelite do ta përçante koalicionin, sidomos pjesëmarrjen arabe në të. Nën presionin amerikan, Izraeli nuk u kundërpërgjigj ushtarakisht. Forcat irakiane ndërkohë kryen plaçkitje dhe shkatërrime në Kuvajt, duke përfshirë vënien e zjarrit më shumë se 500 puseve të naftës. Shkatërrimi u përshkallëzua rreth 21–22 shkurtit, në prag të sulmit tokësor, dhe vijoi gjatë tërheqjes.

Sulmi tokësor i koalicionit filloi më 24 shkurt 1991. Forcat aleate çanë vijat irakiane dhe shkaktuan tërheqje kaotike nga Kuvajti, të dukshme deri më 27 shkurt. Qyteti i Kuvajtit dhe territori i pushtuar u çliruan. Më 28 shkurt, në një letër të ministrit të Jashtëm Tariq Aziz, Iraku pranoi zbatimin e plotë të Rezolutës 660 dhe të rezolutave të tjera përkatëse të Këshillit të Sigurimit. Veprimet kryesore luftarake përfunduan në fund të shkurtit, ndërsa marrëveshjet formale të armëpushimit u trajtuan më pas në kuadrin e OKB-së.

Select the fields to be shown. Others will be hidden. Drag and drop to rearrange the order.
  • Image
  • SKU
  • Rating
  • Price
  • Stock
  • Availability
  • Add to cart
  • Description
  • Content
  • Weight
  • Dimensions
  • Additional information
Click outside to hide the comparison bar
Compare