Loja e përplasjes

Model i teorisë së lojërave që përshkruan një përballje ku secila palë dëshiron që tjetra të tërhiqet, por këmbëngulja e të dyjave sjell rezultatin më të keq për të gjithë. Emri i njohur anglisht i lojës lidhet me një sfidë të rrezikshme që u atribuohet të rinjve kalifornianë: dy drejtues automjetesh ecin ballë për ballë në një rrugë të ngushtë dhe i pari që shmanget quhet frikacak.

Secili lojtar ka dy zgjedhje: të shmanget ose të vazhdojë. Le të shënohen rezultatet e preferuara me a, b, c dhe d, ku a është më i miri dhe d më i keqi, pra a > b > c > d. Nëse të dy shmangen, secili merr b: aksidenti shmanget dhe asnjëri nuk fiton epërsi të plotë. Nëse unë vazhdoj dhe ti shmangesh, unë marr a dhe ti c. Nëse unë shmangem dhe ti vazhdon, unë marr c dhe ti a. Nëse të dy vazhdojmë, secili merr d, sepse ndodh përplasja.

Tipari paradoksal është nxitja për ta lidhur kundërshtarin me zgjedhjen bashkëpunuese përmes një zotimi paraprak për mosbashkëpunim. Njëri mund të shpallë se nuk do të shmanget, duke shpresuar se tjetri do ta konsiderojë këtë kërcënim të besueshëm dhe do të tërhiqet. Nëse strategjia funksionon, këmbëngulësi fiton rezultatin më të mirë, ndërsa pala tjetër pranon të tretin. Por nëse të dy bëjnë të njëjtin zotim dhe nuk tërhiqen, përfundojnë në katastrofën e përbashkët. Një përshkallëzim i kësaj natyre ishte ndër frikërat kryesore gjatë krizës së raketave në Kubë më 1962.

Edhe vendimi paraprak nëse do të lidhet vetja me një zotim të pakthyeshëm mund të krijojë një lojë të re të së njëjtës strukturë. Kështu, përpjekja për ta zgjidhur problemin duke e bërë kërcënimin të besueshëm mund ta zhvendosë rrezikun në një nivel tjetër të përballjes.

Pavarësisht ngjashmërisë sipërfaqësore, loja ndryshon nga dilema e të burgosurit. Në lojën e përplasjes, kur tjetri këmbëngul, tërheqja bëhet zgjedhja më e mirë e disponueshme, sepse mosbashkëpunimi i ndërsjellë është rezultati më i keq. Në dilemën e të burgosurit, mosbashkëpunimi i të dyve është më i keq se bashkëpunimi, por jo më i keq se humbja që pëson një bashkëpunues i vetëm përballë një pale që e shfrytëzon. Në problemet e kontributit për të mira të përbashkëta, të gjithë mund të tundohen të përfitojnë pa kontribuar. Nëse moskontributi i të gjithëve prodhon rezultatin më të keq për secilin, situata i afrohet lojës së përplasjes; nëse prodhon një rezultat të dobët, por jo më të keqin individual, mund t'i afrohet dilemës së të burgosurit.

Select the fields to be shown. Others will be hidden. Drag and drop to rearrange the order.
  • Image
  • SKU
  • Rating
  • Price
  • Stock
  • Availability
  • Add to cart
  • Description
  • Content
  • Weight
  • Dimensions
  • Additional information
Click outside to hide the comparison bar
Compare