E drejta për të zgjedhur, për të pasur, për të ndryshuar dhe për të ushtruar një fe, si edhe për të mos pasur besim fetar. Ajo mbron bindjen dhe praktikën fetare, duke përfshirë edhe lirinë e ndërgjegjes së jobesimtarit. Përndjekja për bindje fetare ka një histori të gjatë dhe mbrojtja e kësaj lirie nuk është realizuar njësoj në të gjitha shoqëritë.

Në Britani, forma të rënda historike të diskriminimit fetar u shfuqizuan gradualisht. Megjithatë, statusi i veçantë shtetëror i Kishës së Anglisë dhe lidhjet e saj institucionale me shtetin mbeten të diskutueshme për qytetarë që nuk i përkasin besimit anglikan. Marrëdhëniet ndërmjet fesë dhe shtetit ndryshojnë brenda pjesëve të Mbretërisë së Bashkuar; modeli anglez nuk është përshkrim i njëjtë për të gjitha.

Në traditën kushtetuese amerikane, liria e fesë dhe ndalimi i vendosjes së një feje shtetërore kanë rëndësi të veçantë. Shumë kolonë të hershëm kishin ikur nga përndjekja fetare në Evropë, ndërsa shumëllojshmëria e besimeve e shtoi rëndësinë e mbrojtjes së tyre. Amendamenti i Parë ndalon ligjet që vendosin fenë në pozitë zyrtare dhe ato që pengojnë ushtrimin e lirë të saj. Kjo nuk do të thotë se çdo veprim i kryer në emër të fesë përjashtohet automatikisht nga çdo rregull juridik.

Debati mbi lutjen në shkollat publike e ilustron tensionin ndërmjet praktikës private dhe sponsorizimit shtetëror. Në Engel kundër Vitale, më 1962, Gjykata e Lartë e shpalli jokushtetuese një lutje të hartuar nga autoritetet e shtetit të New York-ut për t'u recituar nga nxënësit. Fakti që lutja nuk i përkiste një denominacioni të caktuar nuk e hiqte problemin e përfshirjes zyrtare të shtetit në ushtrimin fetar. Në çështjen Abington kundër Schempp, më 1963, Gjykata kundërshtoi leximin e detyrueshëm të Biblës dhe lutjet e organizuara në shkollat publike, përfshirë praktikën e Pensilvanisë. Në Lee kundër Weisman, më 1992, ajo kundërshtoi përfshirjen e lutjes së organizuar nga shkolla në ceremoninë e diplomimit.

Këto vendime ngjallën polemika dhe thirrje për ndryshim kushtetues. Çështja thelbësore ishte dallimi ndërmjet të drejtës së personit për shprehje fetare dhe autoritetit të shkollës publike për të organizuar ose imponuar ushtrimin fetar. Mbrojtja e lutjes private dhe mbrojtja nga trysnia fetare e shtetit janë të dyja pjesë të debatit mbi lirinë e fesë.