Lëvizja punëtore është një term i gjerë që ka dy kuptime të lidhura. Së pari, shpreh idenë se punëtorët, veçanërisht ata të punës fizike, kanë interesa ekonomike dhe politike të përbashkëta që mund t'i mbrojnë nëpërmjet veprimit sindikal dhe organizimit politik. Së dyti, emërton bashkëpunimin ose aleancën ndërmjet sindikatave dhe partive të majta ose të qendrës së majtë, me synimin që interesat e punonjësve të fitojnë peshë në parlament dhe në qeverisje. Termi nuk nënkupton se të gjithë punëtorët kanë të njëjtat bindje ose se organizatat e tyre përbëjnë gjithmonë një bllok të vetëm.

Në Europë, lëvizjet punëtore u zhvilluan si përgjigje ndaj industrializimit të shekullit XIX dhe kushteve të jetës e të punës së popullsisë së re qytetare. Marksizmi pati ndikim të fuqishëm në Europën kontinentale dhe në formimin e partive socialiste. Në Gjermani, themelimi i Partisë Socialdemokrate të Punëtorëve më 1869 ishte një etapë e rëndësishme, krahas organizimit të mëparshëm të lidhur me Ferdinand Lassalle-in. Në Britani, tradita mbizotëruese ishte më tepër reformiste dhe vepronte brenda sistemit ekzistues parlamentar. Komiteti i Përfaqësimit të Punëtorëve u formua më 1900 dhe mori emrin Partia Laburiste më 1906.

Një tipar i rëndësishëm ideor ishte internacionalizmi: bindja se punëtorët e vendeve të ndryshme kishin interesa të përbashkëta përballë kapitalizmit dhe mund të bashkëpunonin përtej kufijve kombëtarë. Lufta e Parë Botërore nxori në pah kufijtë e këtij solidariteti. Më 1914, shumë parti të mëdha socialiste mbështetën përpjekjen luftarake të shteteve të tyre nën trysninë e mobilizimit kombëtar. Kundërshtimi nuk kufizohej vetëm në disa individë: pati edhe organizata dhe parti që mbajtën qëndrime kundër luftës. Megjithatë, ndarja e përgjithshme dobësoi pretendimin se interesat e klasës punëtore do t'i tejkalonin gjithmonë besnikëritë kombëtare.

Fitorja bolshevike e vitit 1917 ushtroi ndikim të madh mbi lëvizjet punëtore. Internacionalja e Tretë, e themeluar më 1919 me qendër në Moskë, synonte bashkërendimin e veprimtarisë revolucionare ndërkombëtare. Shumë parti socialiste e laburiste të vendosura e refuzuan orientimin dhe kushtet e saj, ndërsa përkrahësit e revolucionit komunist u organizuan në parti të veçanta. Marrëdhëniet ndërmjet socialistëve dhe komunistëve gjatë periudhës ndërmjet dy luftërave shpesh karakterizoheshin nga konflikt i ashpër, megjithëse pati edhe bashkëpunime, sidomos përballë fashizmit.

Marrëdhënia me sindikatat ndryshonte sipas vendit. Në Britani, Gjermani dhe Shtetet e Bashkuara, komunistët vepruan edhe brenda një lëvizjeje sindikale më të gjerë. Kjo nuk do të thotë se në këto vende ekzistonte gjithmonë vetëm një organizatë ose një drejtim i vetëm sindikal. Në Francë, ndarjet politike u shprehën më dukshëm në organizata sindikale të veçanta, ku sindikatat e lidhura me komunistët konkurronin me ato socialiste dhe të krishtera. Kështu, uniteti i interesave ekonomike nuk e zhdukte konkurrencën politike dhe ideologjike.

Lufta kundër fashizmit krijoi arsye të forta për bashkim gjatë Luftës së Dytë Botërore. Pas saj, Lufta e Ftohtë i ndau përsëri shumë organizata punëtore. Sindikatat dhe partitë socialiste u lidhën me organizata ndërkombëtare të orientuara përkatësisht pro ose kundër komunizmit. Në dekadat e mëvonshme të shekullit XX, rënia e peshës së punës tradicionale industriale dhe ndryshimet në strukturën e punësimit e dobësuan bazën e disa formave të vjetra të mobilizimit. Njëkohësisht u zvogëlua ndikimi i sindikatave mbi disa parti socialiste, veçanërisht kur ato merrnin përgjegjësi qeverisëse.

Në Shtetet e Bashkuara, ideja e një lëvizjeje punëtore të bashkuar u dobësua historikisht nga ndarjet ndërmjet Federatës Amerikane të Punës dhe Kongresit të Organizatave Industriale, nga konfliktet racore ndërmjet punëtorëve, nga ulja e përqindjes së punonjësve të organizuar në sindikata dhe nga korrupsioni në disa udhëheqje sindikale. Dy federatat u bashkuan më 1955 në AFL-CIO, prandaj ndarja e tyre organizative duhet kuptuar si një fazë historike, jo si një gjendje që vazhdoi pandërprerë.

Në vitet 1950 dhe 1960, koncepti mori rëndësi të re në vendet e quajtura atëherë Bota e Tretë. Sindikatat morën pjesë në lëvizjet për çlirim nga sundimi kolonial dhe e lidhën kërkesën për të drejta ekonomike me pavarësinë kombëtare. Pas pavarësisë, megjithatë, nuk ishte gjithmonë e lehtë të ruhej një sindikalizëm i pavarur që mbronte punëtorët përballë qeverisë. Edhe qeveri që vetëquheshin socialiste kërkonin t'i nënshtronin sindikatat ndaj projektit shtetëror, duke krijuar tension ndërmjet solidaritetit me pushtetin e ri dhe përfaqësimit autonom të punonjësve.