Lamarkizëm

Lamarkizmi është emërtimi i një familjeje teorish evolutive që, pavarësisht dallimeve ndërmjet tyre, e mbështesin ndryshimin e llojeve te trashëgimi i tipareve të fituara gjatë jetës së organizmit. Kjo ide lidhet me natyralistin francez Jean-Baptiste de Lamarck dhe veçanërisht me veprën Filozofia zoologjike, të botuar më 1809. Në formulimin klasik, përdorimi ose mospërdorimi i organeve dhe përshtatja e individit ndaj kushteve të jetës mund të krijojnë ndryshime që u kalojnë pasardhësve.

Lamarkizmi klasik nuk pranohet si një shpjegim i përgjithshëm i evolucionit biologjik. Fakti që një organizëm zhvillon një tipar gjatë jetës nuk nënkupton se ai tipar ndryshon materialin trashëgues të qelizave riprodhuese dhe u transmetohet brezave të ardhshëm. Duhet dalluar ndryshimi në trupin e individit nga ndryshimi i trashëgueshëm që mund të marrë pjesë në evolucionin e një popullate.

Megjithatë, është e pasaktë të paraqitet dogma qendrore e biologjisë molekulare si një pohim i përgjithshëm se asnjë informacion nuk mund të kalojë nga trupi te mekanizmat e trashëgimisë. Në formulimin e Francis Crick-ut, ajo lidhet me transferimin e informacionit të sekuencës: informacioni i kaluar në proteinë nuk kthehet prej saj te acidet nukleike. Ky është një pohim më i përcaktuar sesa mohimi i çdo ndikimi të mjedisit ose të gjendjes së organizmit mbi trashëgiminë.

Kërkimet mbi trashëgiminë epigjenetike kanë identifikuar raste të kufizuara kur gjendje rregulluese ose molekula, si disa ARN të vogla, ndikojnë te pasardhësit pa ndryshuar domosdoshmërisht sekuencën e ADN-së. Një shembull eksperimental është trashëgimi i përgjigjeve antivirale të lidhura me ARN-në te krimbi Caenorhabditis elegans. Këto rezultate kërkojnë kujdes në formulimin e pohimeve absolute, por nuk provojnë teorinë e përgjithshme lamarkiste se tiparet e fituara nga nevoja, përpjekja ose përdorimi i organeve trashëgohen rregullisht. Statusi i një mekanizmi të caktuar duhet vlerësuar veçmas nga doktrina historike në tërësi.

Select the fields to be shown. Others will be hidden. Drag and drop to rearrange the order.
  • Image
  • SKU
  • Rating
  • Price
  • Stock
  • Availability
  • Add to cart
  • Description
  • Content
  • Weight
  • Dimensions
  • Additional information
Click outside to hide the comparison bar
Compare