Kropotkin, Pjotr
October 18, 2026 2026-10-18 8:11Pjotr Kropotkin (1842–1921) ishte mendimtar dhe revolucionar rus, përfaqësues i anarkizmit komunist libertar. Me prejardhje aristokratike, ai e refuzoi përdorimin e titullit princëror që në rini dhe më 1872 u lidh vendosmërisht me lëvizjen revolucionare anarkiste. Një pjesë të madhe të jetës së mëvonshme e kaloi në Europën Perëndimore, përfshirë Britaninë.
Idetë e tij u shtjelluan në vepra me ndikim si Pushtimi i bukës (1892), Fushat, fabrikat dhe punishtet (1899) dhe Ndihma e ndërsjellë: Një faktor i evolucionit (1902). Ai mbronte një shoqëri pa shtet dhe pa sundim klasor, të organizuar përmes bashkëpunimit vullnetar dhe bashkësive të federuara. Ndihma e ndërsjellë, sipas tij, ishte një forcë e rëndësishme si në jetën shoqërore, ashtu edhe në evolucion.
Përplasja e vitit 1872 në Internacionalen e Parë, e shënuar nga përjashtimi i Bakunin-it dhe Guillaume-it, e thelloi ndarjen ndërmjet anarkistëve dhe përkrahësve të socializmit shkencor të Marksit e të Engelsit. Kropotkini kritikoi prirjet që i konsideronte autoritare dhe centralizuese në teorinë marksiste. Përballë tyre propozoi një rend të bazuar në nismën vullnetare, ndihmën e ndërsjellë dhe lidhjen federative të bashkësive autonome, në të cilin bashkërendimi shoqëror nuk do të mbështetej në një pushtet qendror detyrues.