Shpërdorim i pushtetit ose i përgjegjësisë së besuar për përfitim privat. Një formë kryesore është ryshfeti: një zyrtar i siguron dikujt një përfitim në këmbim të një pagese ose të një favori të palejueshëm. Marrësi i përfitimit mund të ketë ose të mos ketë të drejtë ligjore për të. Për shembull, pagesa e paligjshme mund të kërkohet për të marrë një avantazh të pamerituar, por edhe për të siguruar një shërbim që duhej të jepej normalisht. Korrupsioni nuk kufizohet te ryshfeti; përkufizimi më i gjerë përfshin forma të tjera shpërdorimi për interes privat.

Në modelin që e analizon si shkëmbim, zyrtari është përfaqësues i një institucioni ose i një punëdhënësi, qoftë administratë shtetërore, qoftë kompani private. Duke marrë ryshfet, ai shkel detyrimin për t'i shpërndarë përfitimet sipas rregullave dhe interesit që i është besuar. Kjo qasje e zhvendos vëmendjen nga gjykimi i përgjithshëm mbi karakterin e një personi ose mbi «prishjen» e një shoqërie te një marrëdhënie konkrete, e cila mund të hetohet. Ajo ndryshon nga kuptimi klasik i korrupsionit si degradim moral. Megjithatë, trajtimi i tij si shkëmbim nuk përjashton as përgjegjësinë etike, as ekzistencën e korrupsionit të rrënjosur në institucione dhe sisteme.

Studimi empirik përpiqet të krahasojë shtrirjen dhe kushtet e korrupsionit brenda vendeve dhe ndërmjet tyre. Ndër burimet e përdorura janë vlerësimet e organizatës Transparency International, me qendër në Gjermani, të Bankës Botërore dhe, në disa fusha, të Freedom House. Ato përdorin sondazhe, vlerësime ekspertësh dhe tregues të përbërë, me mbulim e metodologji të ndryshme. Meqë veprimet korruptive zakonisht fshihen, matja e drejtpërdrejtë është e vështirë. Një tregues i perceptimit nuk është numërim i të gjitha rasteve reale dhe mund të ndikohet nga informacioni, reputacioni ose përvoja e kufizuar e të pyeturve.

Kërkimet kanë gjetur lidhje statistikore ndërmjet ryshfetit dhe pengesave burokratike, kohës që drejtuesit e bizneseve kalojnë me zyrtarët publikë, kostos së kapitalit e të investimeve dhe mënyrës së zbatimit të rregullave. Në disa krahasime janë shqyrtuar edhe lidhjet me trashëgiminë koloniale spanjolle. Studime të tjera kanë lidhur korrupsionin më të ulët me zhvillimin ose rritjen ekonomike, traditat protestante, një histori sundimi britanik, hapjen tregtare dhe përvojën demokratike. Këto janë përgjithësime statistikore të studimeve të caktuara, jo cilësi të pandryshueshme të një feje ose të një populli. Edhe lidhja me demokracinë ndryshon sipas matjes: një traditë e gjatë demokratike mund të japë rezultat më të qëndrueshëm se ekzistenca e një qeverie demokratike në çastin e vëzhgimit.

Bashkëshfaqja e dy dukurive nuk tregon vetvetiu se cila e shkakton tjetrën. Korrupsioni mund të nxitet nga procedurat e tepërta, por zyrtarët mund të krijojnë procedura të tepërta pikërisht për të nxjerrë ryshfet. Sipas një argumenti, pagesat joformale mund të lehtësojnë përkohësisht kalimin nëpër një administratë të bllokuar. Kundërargumenti është se, në afat të gjatë, kjo praktikë i shpërblen pengesat dhe paaftësinë, duke i bërë ato më të qëndrueshme. Prandaj një përfitim i menjëhershëm për një individ nuk provon përfitim për ekonominë ose shoqërinë.

Kur shumë zyrtarë dhe shumë përfitues të mundshëm presin që të tjerët të japin ose të marrin ryshfet, korrupsioni mund të ushqejë vetveten. Krijohet një «grackë» ku shmangia e praktikës bëhet e vështirë për secilin pjesëmarrës veçmas. Në një mjedis ku ryshfeti është pothuajse i përgjithshëm, etiketa e vetme «korrupsion» shpjegon pak: duhen dalluar mekanizmat, organizimi dhe interesat që e riprodhojnë. Normalizimi i tij shoqëror nuk e bën të ligjshëm ose të padëmshëm.

Politikat e mbështetura nga Banka Botërore kanë përfshirë thjeshtimin e procedurave dhe heqjen e rregullimeve të panevojshme, liberalizimin ekonomik, transparencën, mbikëqyrjen publike dhe forcimin e shtetit ligjor. Hapësira për shoqërinë civile, liritë civile dhe mediat mund të ndihmojë zbulimin dhe kundërshtimin e abuzimeve. Megjithatë, as liberalizimi dhe as një reformë e vetme administrative nuk ofrojnë një recetë të sigurt për zhdukjen e korrupsionit. Zgjedhja e masave kërkon njohjen e mekanizmave konkretë që e mbajnë gjallë dhe të institucioneve që duhet t'i zbatojnë rregullat.