Korporatë shumëkombëshe

Grup ndërmarrjesh që veprojnë në disa vende dhe lidhen ndërmjet tyre përmes pronësisë, bashkërendimit të drejtimit dhe kontrollit të përbashkët, edhe kur secila njësi ka personalitet juridik më vete. Tipari përcaktues nuk është vetëm eksportimi në shumë tregje, por organizimi dhe kontrolli i veprimtarive përtej kufijve kombëtarë.

Korporatat shumëkombëshe u bënë më të zakonshme nga fundi i shekullit XIX, rreth vitit 1890. Qendrat e tyre ndodheshin zakonisht në ekonomitë industriale të zhvilluara. Zgjerimi ndërkombëtar ishte përgjigje ndaj mundësive të tregut, por edhe ndaj barrierave tregtare dhe ndërhyrjeve shtetërore. Kur eksporti bëhej më i vështirë ose më i kushtueshëm, firma mund të ruante pjesën e vet në një treg të huaj duke prodhuar brenda atij vendi.

Korporatat shumëkombëshe janë kritikuar për aftësinë që kanë për të dobësuar kontrollin e shteteve mbi ekonominë. Kjo kritikë mbështetet pjesërisht në raste ndërhyrjeje të drejtpërdrejtë të kompanive në politikën e vendeve pritëse, por edhe në mundësinë për të lëvizur kapital ndërmjet vendeve. Një çështje e rëndësishme janë çmimet e transferimit, me të cilat njësitë e të njëjtit grup shkëmbejnë mallra e shërbime. Manipulimi i tyre mund të zhvendosë fitimet nga një juridiksion te tjetri dhe të ulë barrën tatimore; megjithatë, vetë ekzistenca e transaksioneve të brendshme nuk nënkupton automatikisht abuzim.

Një tjetër kritikë ka të bëjë me ndikimin kulturor. Reklamimi intensiv dhe prodhimi në shkallë të gjerë mund të nxisin zëvendësimin e produkteve dhe zakoneve vendore me mallra të standardizuara, përfshirë produkte sintetike. Sipas kësaj pikëpamjeje, fuqia e korporatave nuk është vetëm ekonomike, por ndikon edhe në preferencat, mënyrat e konsumit dhe shumëllojshmërinë kulturore. Vlerësimi i këtyre pasojave kërkon shqyrtimin e veprimtarisë konkrete të kompanisë dhe të kushteve të vendit pritës.

Select the fields to be shown. Others will be hidden. Drag and drop to rearrange the order.
  • Image
  • SKU
  • Rating
  • Price
  • Stock
  • Availability
  • Add to cart
  • Description
  • Content
  • Weight
  • Dimensions
  • Additional information
Click outside to hide the comparison bar
Compare