Marrëveshje ndërmjet dy ose më shumë personave për të arritur një rezultat nga i cili secili pret të përfitojë. Pritja e përfitimit nuk do të thotë se palët do të përfitojnë në masë të barabartë, madje në përfundim njëra ose disa prej tyre mund të pësojnë humbje. Për këtë arsye, pëlqimi për lidhjen e kontratës dhe rezultati i saj duhen dalluar nga njëri-tjetri.

Teoria dhe sistemet juridike shqyrtojnë se cilat marrëveshje duhet të jenë të detyrueshme ligjërisht dhe si duhet siguruar zbatimi i tyre. Një mundësi është detyrimi për përmbushjen e asaj që është premtuar; një tjetër është dëmshpërblimi i palës së dëmtuar kur kontrata nuk përmbushet. Mënyra e analizimit ndryshon sipas sistemit juridik dhe çështjes së shqyrtuar: kontrata mund të kuptohet si shkëmbim premtimesh, si ofertë e shoqëruar nga pranimi ose si premtim i dhënë kundrejt një kundërshpërblimi juridikisht të njohur.

Kontrata ilustron marrëdhënien ndërmjet të drejtave dhe detyrimeve. Sidomos në një marrëveshje të lidhur me pëlqim të ndërsjellë, secila palë fiton të drejta dhe merr përsipër detyrime; e drejta e njërës palë lidhet me detyrimin përkatës të tjetrës. Kjo simetri nuk garanton vetvetiu barazi në fuqinë negociuese ose në përfitimet që rezultojnë nga marrëveshja.

Një përdorim i rëndësishëm politik është ideja e kontratës shoqërore. Sipas saj, shteti, bashkësia politike ose autoriteti legjitim shpjegohen ose përligjen si rezultat i një marrëveshjeje që synon krijimin e tyre. Kjo ide është kritikuar për mungesë mbështetjeje historike kur paraqitet si ngjarje reale dhe për konceptimin e marrëdhënies ndërmjet individit, shoqërisë dhe shtetit. Megjithatë, tradita kontraktualiste mbetet e rëndësishme në teorinë politike. Në Teoria e drejtësisë, më 1971, John Rawls-i shqyrton se për cilat parime drejtësie do të pajtoheshin hipotetikisht individët në kushte të përcaktuara. Këtu kontrata nuk paraqitet si fakt historik, por si mënyrë për të vlerësuar parimet që do të mund të pranoheshin në mënyrë të paanshme. Vlera shpjeguese dhe justifikuese e kësaj metode mbetet objekt debati.