Marrëveshje reale ose hipotetike ndërmjet njerëzve që përcakton kushtet në të cilat ata pranojnë të formojnë një shoqëri politike ose t'i nënshtrohen një autoriteti të përbashkët. Në shumë teori, ajo shërben për të shpjeguar kalimin nga gjendja e natyrës, e konceptuar si gjendje pa autoritet politik të përbashkët, drejt jetës shoqërore ose shtetërore.

Përmbajtja e kontratës varet nga mënyra si përshkruhen përfitimet dhe humbjet e këtij kalimi. Nëse gjendja fillestare paraqitet si e pasigurt, mbrojtja dhe rendi mund të marrin peshë të madhe; nëse njerëzit kanë tashmë të drejta dhe aftësi bashkëpunimi, pyetja është se cilat prej tyre duhet t'i ruajë ose t'i garantojë autoriteti i ri. Besueshmëria e marrëveshjes së propozuar varet, pra, edhe nga besueshmëria e përshkrimit të gjendjes fillestare.

Përkrahësit e teorisë nuk janë të detyruar të pretendojnë se një kontratë e tillë është nënshkruar ndonjëherë historikisht. Shpesh ajo është mjet arsyetimi për të shqyrtuar legjitimitetin dhe kufijtë e detyrimit politik: çfarë do të pranonte një person racional, duke marrë parasysh të mirat që fiton dhe liritë ose mundësitë që humbet?

Ekzistojnë shumë variante të kontraktualizmit, me përfundime të ndryshme për pushtetin, të drejtat dhe pëlqimin. Kritika, si ajo e David Hume-it, ka vënë në dyshim lidhjen ndërmjet një marrëveshjeje të supozuar dhe detyrimit real të qytetarëve. Megjithatë, tradita e kontratës shoqërore mbetet e rëndësishme sepse kërkon që autoriteti politik të përligjet përballë njerëzve mbi të cilët ushtrohet.