Marrëveshje ose përputhje e gjerë rreth pritjeve, rregullave, vlerave apo qëllimeve të përbashkëta. Max Weber-i e përshkruante konsensusin si një gjendje në të cilën pritjet për sjelljen e të tjerëve janë realiste, sepse këta zakonisht i pranojnë ato si të vlefshme për veten, edhe pa një marrëveshje të shprehur. Pra, konsensusi mund të mbështetet në njohje të ndërsjellë dhe në praktika të pranuara, pa kërkuar medoemos një vendim formal ose unanimitet për çdo çështje.

Në kritikën marksiste, konsensusi shihet shpesh si koncept ideologjik që ndihmon në përjetësimin e sundimit klasor, duke fshehur përmasat e konfliktit shoqëror. Në mendimin politik të pasluftës, ai u lidh edhe me tezën e «fundit të ideologjisë»: idenë se konfliktet për vlerat dhe qëllimet themelore po zëvendësoheshin nga një marrëveshje e gjerë për objektivat që duhej të arriheshin. Kundërshtimi midis këtyre interpretimeve lidhet me pyetjen nëse marrëveshja shpreh përputhje reale interesash apo mbulon pabarazitë dhe përjashtimin.

Në analizat e politikës britanike dhe të vendeve të tjera perëndimore pas Luftës së Dytë Botërore, konsensusi përfshinte marrëveshjen ndërpartiake për procedurat dhe konventat kushtetuese, por edhe për objektiva të gjera politikash. Ndër to ishin ruajtja e shërbimit shëndetësor kombëtar dhe e shtetit të mirëqenies, si dhe përdorimi i teknikave neokejnsiane të administrimit të kërkesës për të mbështetur punësimin e plotë. Dennis Kavanagh dhe Peter Morris e përshkruan këtë konsensus si një grup kufijsh brenda të cilëve politikanët e lartë dhe nëpunësit shtetërorë i konsideronin zgjedhjet politike administrativisht të zbatueshme, ekonomikisht të përballueshme dhe politikisht të pranueshme.

Sipas këtij interpretimi, konfliktet ndërpartiake përqendroheshin në disa çështje me rëndësi simbolike dhe ngarkesë të fortë politike, si shtetëzimi, ndërsa në shumë fusha objektivat kryesore pranoheshin nga të dyja palët. Hartimi i politikave merrte kështu formën e debatit teknik për ndryshime graduale të politikave ekzistuese. Kjo u krijonte grupeve të interesit mundësi të mëdha ndikimi brenda një kuadri qëllimesh të pranuara paraprakisht.

Politika bujqësore britanike e pasluftës jep një shembull. Ligji për Bujqësinë i vitit 1947 shprehte premisën e pranuar nga të dyja partitë kryesore se fermerët duhej të ndihmoheshin për të rritur sa më shumë prodhimin. Mënyrat për arritjen e këtij qëllimi negocioheshin ndërmjet qeverisë dhe Bashkimit Kombëtar të Fermerëve gjatë rishikimit vjetor të çmimeve. Debati për mjetet zhvillohej brenda marrëveshjes për synimin themelor.

Forma veçanërisht të dukshme të politikës së konsensusit ishin bashkëqeverisja e gjatë e dy partive kryesore në Austri më 1945–1966 dhe Koalicioni i Madh në Gjermaninë Perëndimore më 1966–1969. Rasti gjerman tregoi edhe kufijtë e saj: bashkimi i forcave kryesore në qendër nxiti opozitë jashtëparlamentare nga qytetarë të së majtës dhe të së djathtës që e ndienin veten të përjashtuar nga marrëveshja mbizotëruese. Konsensusi midis partive qeverisëse nuk nënkuptonte, pra, pajtim të të gjithë shoqërisë.

Në Britaninë e viteve 1970, vështirësitë ekonomike e vunë në pikëpyetje modelin që mbështetej te rritja ekonomike për të financuar shtimin e shpenzimeve publike. Nën drejtimin e Margaret Thatcher-it, Partia Konservatore u largua nga politika e konsensusit dhe theksoi një politikë të bindjeve të forta, të dallueshme nga ato të laburistëve. Në fillim të viteve 1980, Partia Laburiste u zhvendos dukshëm majtas. Gjatë viteve 1990 pati një rikthim të pjesshëm te përputhja ndërpartiake.

Edhe gjatë periudhës së Thatcher-it, marrëveshja për procedurat themelore politike u ruajt në masë të madhe. Kjo e bën të nevojshëm dallimin midis konsensusit për përmbajtjen e politikave dhe konsensusit për rregullat e vendimmarrjes. Një sistem politik mund të përballojë përplasje të forta për objektivat, por ka nevojë për një shkallë pranimi të përbashkët të procedurave që ta vazhdojë funksionimin si tërësi.