Konsekuencializëm

Në etikë, konsekuencializmi përfshin doktrinat që e gjykojnë një veprim sipas pasojave të tij, ose në disa variante sipas pasojave të synuara apo të pritshme, dhe jo kryesisht sipas përputhjes me rregulla, të drejta ose detyrime. Ai zakonisht vihet përballë etikës deontologjike, e cila e lidh drejtësinë e veprimit me detyrën; emërtimi vjen nga një fjalë greke për detyrën. Gjykimet e mbështetura te detyrimet dhe rregullat kanë pasur rol mbizotërues në pjesën më të madhe të historisë së moralit. Tradita më e rëndësishme konsekuencialiste është utilitarizmi, por jo çdo konsekuencialist është utilitarist: mund të vlerësohen pasoja të tjera përveç dobisë ose lumturisë së përgjithshme.

David Hume-i ishte ndër mendimtarët e hershëm që e zbatuan në mënyrë të qëndrueshme këtë lloj arsyetimi në politikë. Mendimtarët Whig, përfshirë John Locke-un, e përligjnin Revolucionin e Lavdishëm të viteve 1688–1689 duke iu referuar së drejtës së kryengritjes pas shkeljes së kontratës ndërmjet monarkut dhe popullit. Konservatorët më dogmatikë Tory, përkundrazi, mbështeteshin te detyrimi absolut për t'iu bindur monarkut të ligjshëm. Hume-i e vlerësonte revolucionin nga ajo që solli: zgjidhjen e çështjes kushtetuese dhe hapjen e një periudhe qëndrueshmërie, begatie dhe lirie. Prandaj ai i miratonte veprimet e atyre që kaluan në anën e William-it të Oranzhit, pa kërkuar t'i justifikonte përmes detyrimeve ndaj sundimtarit. Për të, rëndësi kishte ndihmesa e tyre në krijimin e një shoqërie të qëndrueshme, të begatë dhe tolerante.

Shumë argumente politike moderne kanë formë konsekuencialiste, sepse mbështesin një politikë duke treguar rezultatet e pritshme të saj. Një vështirësi kryesore është paradoksi se besimi i hapur në konsekuencializëm mund të mos japë pasoja aq të mira sa besime të tjera. Për shembull, mund të argumentohet se shoqëritë fetare janë më të rregulluara e më të kënaqura se shoqëritë laike, ose se shoqëritë që e nderojnë natyrën si vlerë në vetvete përfitojnë më shumë nga mjedisi sesa ato që e trajtojnë vetëm si mjet për rezultate të dobishme. Këto janë hipoteza që ilustrojnë problemin, jo të vërteta të përgjithshme të provuara. Nëse ato vlejnë në një rast të caktuar, vetë arsyetimi konsekuencialist mund të këshillojë ruajtjen e besimeve dhe të praktikave që nuk arsyetojnë në mënyrë konsekuencialiste.

Select the fields to be shown. Others will be hidden. Drag and drop to rearrange the order.
  • Image
  • SKU
  • Rating
  • Price
  • Stock
  • Availability
  • Add to cart
  • Description
  • Content
  • Weight
  • Dimensions
  • Additional information
Click outside to hide the comparison bar
Compare