Konferenca për Siguri dhe Bashkëpunim në Evropë
October 18, 2026 2026-10-18 8:11Proces shumëpalësh diplomatik i njohur me shkurtesën KSBE, i krijuar për dialogun mbi sigurinë dhe bashkëpunimin midis shteteve evropiane, Shteteve të Bashkuara dhe Kanadasë gjatë Luftës së Ftohtë. Ai mblodhi anëtarë të NATO-s, të Traktatit të Varshavës dhe shtete neutrale ose të paangazhuara. Negociatat nisën më 1973 dhe kulmuan me Aktin Final të Helsinkit, të nënshkruar më 1 gusht 1975 nga 35 shtete. Marrëveshja ishte një arritje e rëndësishme e zbutjes së tensioneve ndërmjet dy blloqeve, veçanërisht sepse procesi mbështetej në konsensus, jo në imponimin e vendimeve me shumicë votash.
Akti përmbante parime për marrëdhëniet ndërshtetërore, ndër to paprekshmërinë e kufijve, mosndërhyrjen dhe integritetin territorial. Fushat e bashkëpunimit organizoheshin në tri «shporta». E para përfshinte çështjet politike e ushtarake të sigurisë dhe masa për ndërtimin e besimit, si njoftimi paraprak për manovrat ushtarake. E dyta përfshinte bashkëpunimin ekonomik dhe në fusha të lidhura me të. E treta trajtonte bashkëpunimin humanitar, kontaktet njerëzore dhe të drejtat e njeriut. Bashkimi Sovjetik i jepte rëndësi sidomos parimeve të sigurisë dhe bashkëpunimit ekonomik, ndërsa vendet e NATO-s theksonin më shumë dimensionin e tretë.
Përfundimi i Luftës së Ftohtë e ndryshoi rolin e procesit. Takimi i Parisit i vitit 1990 miratoi «Kartën e Parisit për një Evropë të Re», që shprehte angazhimin për marrëdhënie të reja bashkëpunimi, demokraci dhe të drejta të njeriut. Numri i shteteve pjesëmarrëse u rrit në mbi pesëdhjetë me përfshirjen e shteteve të dala nga Bashkimi Sovjetik, edhe atyre të Azisë Qendrore.
Në fillim të viteve 1990, veprimtaria u përqendrua ndër të tjera në mbështetjen e demokratizimit në Evropën Lindore dhe në parandalimin e konflikteve e menaxhimin e krizave. Karta e Parisit parashikoi një Qendër për Parandalimin e Konflikteve në Vjenë; Praga lidhej me sekretariatin e hershëm të KSBE-së dhe më pas me zyrën e saj të dokumentacionit. Këto institucione e bënë procesin pjesë të arkitekturës së sigurisë evropiane. Kërkesa për konsensus i jepte legjitimitet të gjerë vendimmarrjes, por njëkohësisht kufizonte shpejtësinë dhe fuqinë e reagimit kur pjesëmarrësit nuk pajtoheshin.
Nga 1 janari 1995, KSBE-ja mori emrin Organizata për Siguri dhe Bashkëpunim në Evropë, OSBE. Ky ndryshim shprehte institucionalizimin e procesit dhe zgjerimin e detyrave të tij; angazhimet e Helsinkit mbetën pjesë themelore e vazhdimësisë së tij.