Komonuelthi, i njohur historikisht edhe si Bashkësia Britanike, është një bashkësi vullnetare shtetesh, zhvillimi i së cilës lidhet me shndërrimin e Perandorisë Britanike dhe me pavarësimin e ish-kolonive. Ai doli nga takimet ndërmjet Britanisë dhe dominioneve vetëqeverisëse të Australisë, Kanadasë, Afrikës së Jugut dhe Zelandës së Re gjatë dhe pas Luftës së Parë Botërore. Statuti i Westminsterit i vitit 1931 konfirmoi barazinë e statusit të dominioneve dhe lidhjen e tyre vullnetare nëpërmjet Kurorës Britanike. Gjatë Luftës së Dytë Botërore u bë më e qartë pavarësia e vendimeve të tyre shtetërore, përfshirë vendimet mbi pjesëmarrjen në luftë; Irlanda zgjodhi asnjanësinë.

India dhe Pakistani u bënë dominione të pavarura dhe anëtarë më 1947, ndërsa Cejloni, i njohur më pas si Sri Lanka, më 1948. Birmania vendosi të mos bashkohej kur fitoi pavarësinë më 1948. Irlanda doli nga Komonuelthi më 1949. Deklarata e Londrës e po atij viti i hapi rrugën Indisë të mbetej anëtare edhe pasi u bë republikë më 1950. Kështu, pranimi i monarkut si kryetar shteti pushoi së qeni kusht i anëtarësimit.

Dekolonizimi e ndryshoi përbërjen e organizatës: shumica numerike e anëtarëve u bënë shtete në zhvillim të Afrikës, Azisë, Karaibeve dhe Paqësorit, shumë prej tyre me të ardhura të ulëta. Territoret e varura nuk ishin anëtarë më vete; shembuj historikë janë Hong-Kongu nën sundimin britanik dhe Ishujt Falkland. Namibia, e cila kishte qenë nën kontrollin e Afrikës së Jugut, u anëtarësua pas pavarësisë më 1990. Përveç largimit të Irlandës, historia e organizatës përfshin daljen e Afrikës së Jugut më 1961 dhe rikthimin e saj më 1994; daljen e Fixhit më 1987 dhe rikthimin më 1997; si dhe daljen e Pakistanit më 1972 dhe rikthimin më 1989.

Vetëm një pjesë e anëtarëve e ruajtën monarkun e përbashkët si kryetar shteti, të përfaqësuar në vendet e tyre nga një guvernator i përgjithshëm. Në fillim të viteve 1990, përpara se Mauriciusi të bëhej republikë më 1992, kjo kategori përfshinte 17 shtete. Ky rol shtetëror duhet dalluar nga ai i Kreut të Komonuelthit, i cili lidhet me bashkësinë në tërësi, përfshirë republikat dhe monarkitë me sovranë të tjerë.

Në vitin 1965 u krijua sekretariati i organizatës. Takimet e krerëve të qeverive u zhvilluan zakonisht çdo dy vjet, me një rend dite të gjerë, ndërsa ministrat e fushave të ndryshme zhvillonin gjithashtu takime të rregullta. Në vitet 1980 çështja e aparteidit mbizotëroi në shumë diskutime. Për sanksionet kundër Afrikës së Jugut, Britania gjendej shpesh e izoluar përballë qëndrimit të anëtarëve të tjerë. Komonuelthi mbështetej te konsensusi, këshillimi dhe bindja politike, jo te vendime me shumicë që u imponoheshin juridikisht anëtarëve.

Lidhjet ekonomike dhe të zhvillimit mbetën të rëndësishme. Në vlerësimet e fundit të shekullit XX, rreth 70 për qind e ndihmës britanike për zhvillim të dhënë drejtpërdrejt ndërmjet shteteve shkonte për vendet e Komonuelthit. Organizata shërbente njëkohësisht si mekanizëm konsultimi për anëtarët. Një vlerësim i asaj periudhe ishte se pesha e saj në politikën e jashtme dhe ekonomike të shteteve anëtare, përfshirë Britaninë, po ulej gradualisht; ky është një gjykim për prirjen historike, jo një përfundim se funksioni konsultativ kishte humbur rëndësinë.