Mekanizëm për zgjedhjen e tërthortë të funksionarëve publikë: qytetarët ose organet përkatëse zgjedhin një grup zgjedhësish të posaçëm, të cilët më pas kryejnë zgjedhjen përfundimtare. Shembulli më i njohur është Kolegji Zgjedhor i Shteteve të Bashkuara për zgjedhjen e presidentit dhe të nënpresidentit. Ai ka 538 zgjedhës. Çdo shtet merr aq vende sa ka gjithsej përfaqësues në Dhomën e Përfaqësuesve dhe senatorë në Kongres, ndërsa Distrikti i Kolumbisë ka tre. Për t'u zgjedhur kërkohet shumica absolute, pra 270 vota elektorale. Nëse asnjë kandidat për president nuk e arrin shumicën e kërkuar, zgjedhjen e bën Dhoma e Përfaqësuesve, ku delegacioni i secilit shtet ka një votë. Zgjedhja e nënpresidentit, nëse edhe për të mungon shumica, i takon Senatit.

Zgjedhjet e vitit 1992 ilustrojnë mënyrën e funksionimit të sistemit. Kalifornia kishte atëherë 52 anëtarë në Dhomën e Përfaqësuesve dhe, si çdo shtet tjetër, dy senatorë; kështu ajo zgjidhte 54 zgjedhës presidencialë. Qytetarët votonin ndërmjet listave të kandidatëve për zgjedhës, secila e lidhur me një çift kandidatësh për president e nënpresident. Lista e Bill Clinton-it dhe Al Gore-it fitoi më shumë vota se listat rivale në Kaliforni. Sipas rregullit «fituesi i merr të gjitha», ajo mori të 54 votat elektorale të shtetit. Në shkallë vendi, Clinton-i dhe Gore-i fituan 32 shtete dhe Distriktin e Kolumbisë, duke siguruar 370 vota elektorale. George H. W. Bush-i dhe Dan Quayle-i fituan 18 shtete dhe 168 vota elektorale. Ross Perot-i dhe kandidati i tij për nënpresident, James Stockdale, morën rreth 19 për qind të votës popullore kombëtare, por nuk dolën të parët në asnjë shtet dhe nuk fituan asnjë votë në Kolegjin Zgjedhor.

Pjesa më e madhe e këtij mekanizmi u hartua në Konventën Kushtetuese të vitit 1787, si kompromis ndërmjet atyre që kërkonin zgjedhjen e presidentit drejtpërdrejt nga populli dhe atyre që parapëlqenin zgjedhjen nga legjislativi. Në konceptimin fillestar, zgjedhësit do të ishin personalitete të shquara të shteteve, të afta të gjykonin në mënyrë të pavarur nga ndryshimet e përkohshme të opinionit publik. Krijimi i partive dhe përhapja e zgjedhjes popullore të zgjedhësve, në vend të emërimit të tyre nga legjislaturat shtetërore, e ndryshuan shpejt këtë rol.

Kushtetuta federale nuk kërkon që të gjitha votat elektorale të një shteti t'i jepen kandidatit që fiton më shumë vota popullore në atë shtet. Maine-i dhe Nebraska përdorin një mënyrë tjetër: dy vota elektorale i shkojnë fituesit në shkallë shteti dhe nga një votë fituesit në secilën zonë zgjedhore për Dhomën e Përfaqësuesve. Ky është sistem sipas zonave, jo ndarje proporcionale e të gjitha votave elektorale sipas përqindjeve kombëtare ose shtetërore. Historikisht kanë ekzistuar zgjedhës pa zotim paraprak dhe zgjedhës që kanë votuar ndryshe nga zotimi i tyre. Prejardhja kushtetuese e kolegjit nuk u siguron atyre një imunitet të përgjithshëm nga sanksionet: në çështjen Chiafalo kundër Washington-it, më 2020, Gjykata e Lartë konfirmoi se shtetet mund ta bëjnë të detyrueshëm zotimin e zgjedhësit për të mbështetur kandidatin e zgjedhur nga votuesit e shtetit.

Reformatorët kanë kundërshtuar sidomos procedurën që zbatohet kur zgjedhja presidenciale i kalon Dhomës së Përfaqësuesve. Ajo u përdor pas zgjedhjeve të viteve 1800 dhe 1824, ndonëse rasti i vitit 1800 lidhej me barazimin e votave ndërmjet dy kandidatëve sipas rregullave të atëhershme. Mundësia e mungesës së një shumice vendimtare është diskutuar edhe për garat e viteve 1960, 1968, 1980, 1992 dhe 2000. Pazarllëqet e nevojshme për të krijuar një shumicë delegacionesh shtetërore mund të ngrinin probleme legjitimiteti. Sipas kalendarit modern, zgjedhja e kushtëzuar do të zhvillohej pas numërimit të votave elektorale në fillim të janarit, duke lënë vetëm rreth dy javë para fillimit të mandatit presidencial më 20 janar; kjo mund të krijonte një periudhë të rrezikshme pasigurie.

Një problem tjetër është mundësia që president të bëhet kandidati me më pak vota popullore kombëtare se rivali. Kjo duhet dalluar nga mungesa e shumicës në Kolegjin Zgjedhor. Shembujt historikë përfshijnë vitet 1824, 1876, 1888 dhe 2000. Në debatet për reformën janë përmendur si raste ku një rezultat i tillë mund të ishte prodhuar nga ndryshime relativisht të vogla edhe zgjedhjet e viteve 1844, 1880, 1884, 1960 dhe 1968. Garat e viteve 1876 dhe 2000 shkaktuan konflikte veçanërisht të forta mbi legjitimitetin e rezultatit.

Zgjidhja e krizës së zgjedhjeve të vitit 1876 është lidhur historikisht me kompromisin politik që e la presidencën te republikanët dhe përshpejtoi fundin e Rindërtimit në Jug. Tërheqja e mbështetjes federale për qeveritë e Rindërtimit forcoi rikthimin e demokratëve të bardhë në pushtet dhe dobësoi mbrojtjen e afrikano-amerikanëve nga shtypja. Kritikët e kanë përshkruar këtë si një marrëveshje të korruptuar politikisht. Në vitin 2000, konflikti u përqendrua në numërimin dhe rinumërimin e votave në Florida. Vendimi i Gjykatës së Lartë në çështjen Bush kundër Gore-it, në dhjetor 2000, ndaloi rinumërimin dhe la në fuqi rezultatin që i siguronte George W. Bush-it fitoren elektorale; përfundimi vendimtar u mbështet nga pesë gjyqtarë kundrejt katër. Disa interpretime politike të kohës e lidhën rritjen e pranimit publik të presidencës së tij pas sulmeve të 11 shtatorit 2001 me zbutjen e krizës së mëparshme të legjitimitetit. Ky është një vlerësim mbi autoritetin politik të presidentit, jo datimi juridik i përfundimit të zgjedhjeve.

Një argument reformues kërkon që votat e një shteti të mos përqendrohen të gjitha te një kandidat, sepse kjo mund ta bëjë rezultatin kombëtar tepër të varur nga një diferencë e vogël ose nga parregullsitë e numërimit në një shtet të vetëm, si Florida më 2000. Përkrahësit e shpërndarjes sipas zonave marrin si pikënisje përvojën e Maine-it dhe Nebraskës. Megjithatë, një ndarje e tillë nuk garanton përputhjen me votën popullore kombëtare; pasojat varen nga shpërndarja gjeografike e votave dhe nga kufijtë e zonave. Prandaj reforma e rregullit «fituesi i merr të gjitha» dhe zëvendësimi i kolegjit me zgjedhje të drejtpërdrejtë janë propozime të dallueshme.