Marrëdhënia midis Kishës dhe shtetit është forma institucionale e marrëdhënies midis fesë dhe politikës. Si problem historik i formuluar pikërisht në këta terma, ajo lidhet sidomos me botën e krishterë perëndimore. Veçantia nuk buron vetëm nga proceset moderne të laicizimit, të cilat kërkuan kufizimin e pushtetit të autoriteteve fetare. Ajo lidhet edhe me zhvillimin shumë më të hershëm të dy grupeve të dallueshme institucionesh, kishtare dhe shtetërore, që mund të pretendonin autoritet mbi të njëjtët njerëz dhe të konkurronin në vendosjen e zbatimin e rregullave. Traditat e tjera fetare kanë pasur marrëdhënie të ndryshme midis pushtetit shpirtëror e atij politik, ndaj modeli perëndimor nuk zbatohet pa përshtatje për të gjitha ato.

Rivaliteti midis Papës dhe perandorit ishte një tipar qendror i politikës europiane mesjetare. Në Italinë e shekujve XII, XIII dhe XIV, një shprehje e tij ishte kundërvënia e guelfëve dhe e gibelinëve. Emërtimet lidhen me rivalitetin e familjeve princërore Welf dhe Hohenstaufen në territoret gjermane, veçanërisht në Gjermaninë Jugore. Në Itali ato u përdorën për përkrahësit e papatit dhe të perandorit, ndonëse përplasjet vendore e familjare u ndërthurën me këtë ndarje më të gjerë.

Kjo histori e gjatë rivaliteti pasqyrohet në mendimin e autorëve si Augustini, Thomas Aquinas-i, Jean Bodin-i dhe Jean Calvin-i, të cilët trajtuan në mënyra të ndryshme marrëdhëniet e autoritetit fetar me rendin politik. Konfliktet ndihmuan edhe në zhvillimin e lëvizjeve laike dhe antiklerikale. Shumë shtete e parti moderne e kanë pranuar ndarjen e Kishës nga shteti si parim, por kjo nuk i ka zhdukur dyshimet për besnikërinë politike të besimtarëve. Në vende me shumicë protestante, politikanë katolikë, ndër ta John F. Kennedy në Shtetet e Bashkuara, u përballën me pretendimin se lidhja e tyre fetare do t'i shtynte t'i nënshtroheshin Kishës ose t'ia zgjeronin ndikimin mbi shtetin. Ky ishte një dyshim politik e paragjykim ndaj tyre, jo përfundim që rrjedh automatikisht nga përkatësia fetare.

Në fillim të shekullit XXI, raporti midis fesë dhe institucioneve shtetërore u bë sërish objekt polemikash të forta në disa vende perëndimore. Një faktor ishte kërkesa e grupeve fetare, përfshirë rryma fundamentaliste të krishtera e myslimane, për më shumë hapësirë të shprehjes së besimit në shkolla dhe institucione të tjera publike. Jo çdo kërkesë për shprehje fetare ishte fundamentaliste, por këto lëvizje e bënë më të mprehtë debatin për kufijtë e laicitetit.

Në Francë, polemika të përsëritura lidhen me mbajtjen e shamisë nga vajzat në shkolla. Në Shtetet e Bashkuara, debate u zhvilluan rreth ekspozimit të teksteve fetare në prona publike dhe shprehjes së besimit nga fëmijët në shkollat publike. Kërkesat për një vend më të madh të fesë u ndeshën, në disa raste, me mbrojtje po aq të vendosur të laicitetit dhe me ateizëm militant. Këto përplasje u shfaqën shpesh më të ashpra në republika që e përcaktonin veten si laike sesa në disa pjesë të Mbretërisë së Bashkuar ose në vende skandinave ku vazhdonte lidhja me një kishë zyrtare. Kjo tregon se ekzistenca ose mungesa formale e një kishe shtetërore nuk përcakton e vetme intensitetin e konfliktit.

Në Mbretërinë e Bashkuar një debat i gjerë për shkollat fetare ngriti dy pyetje të lidhura: deri në ç'masë fondet publike duhej të financonin shkolla me karakter fetar dhe cilat bashkësi besimi duhej të njiheshin si përfituese të një financimi të tillë. Pyetja e dytë ishte veçanërisht përçarëse, sepse lidhej drejtpërdrejt me barazinë e trajtimit dhe me përkufizimin institucional të një besimi të njohur.