Dokument që shpall të drejtat, liritë, imunitetet dhe mundësitë e ligjshme të veprimit që individët mund t'i kërkojnë ndaj autoriteteve publike. Në kuptimin normativ, këto kërkesa konsiderohen të përligjura juridikisht e moralisht dhe mbështeten në arsyen, të vërtetën dhe standardet e pranuara të sjelljes. Karta synon t'i përcaktojë të drejtat themelore dhe kufijtë që shteti duhet të respektojë. Përmbajtja dhe fuqia e saj juridike varen nga rendi kushtetues: ajo mund të jetë pjesë e kushtetutës, ligj i posaçëm ose deklaratë me rëndësi politike e morale.

Kushtetutat e shkruara zakonisht përfshijnë dispozita për mbrojtjen e të drejtave të njeriut nga cenimi shtetëror. Në Francë, këtë funksion e kanë pasur Deklarata e të Drejtave të Njeriut dhe të Qytetarit e vitit 1789 dhe preambula e Kushtetutës së vitit 1946, të cilave u referohet Kushtetuta e Republikës së Pestë e vitit 1958. Një shembull tjetër i njohur janë dhjetë amendamentet e para të Kushtetutës së Shteteve të Bashkuara, të ratifikuara më 1791. Amendamenti i Parë mbron lirinë e fesë, të fjalës dhe të shtypit, të drejtën e tubimit dhe të paraqitjes së peticioneve për korrigjimin e padrejtësive. Amendamenti i Dytë lidhet me të drejtën për të mbajtur armë. Amendamenti i Pestë, ndër të tjera, mbron nga detyrimi për vetëinkriminim dhe kërkon proces të rregullt ligjor përpara cenimit të jetës, lirisë ose pronës.

Fillimisht, karta amerikane kufizonte qeverinë federale. Gjatë shekullit të njëzetë, Gjykata Supreme përdori Amendamentin e Katërmbëdhjetë, të miratuar pas Luftës Civile, për ta shtrirë zbatimin e shumicës së këtyre garancive edhe ndaj shteteve përbërëse. Në sisteme si ato të Shteteve të Bashkuara, Gjermanisë dhe Francës, të drejtat me rang kushtetues nuk mund të ndryshohen thjesht me ligj të zakonshëm. Ndryshimi i tyre i nënshtrohet procedurës kushtetuese dhe, në disa raste, edhe kufijve që vetë kushtetuta i vendos pushtetit ndryshues. Kjo është ideja e një të drejte më të lartë që kufizon ligjvënësin e zakonshëm.

Koncepti ka pararendës historikë, por këta nuk duhen barazuar pa dallim me kartat moderne universale. Magna Carta e vitit 1215 ishte marrëveshje ndërmjet mbretit John dhe baronëve. Neni i saj i njohur 39 mbronte njeriun e lirë nga burgosja, shpronësimi, nxjerrja jashtë ligjit, dëbimi ose cenime të tjera pa gjykimin e ligjshëm të të barabartëve të tij ose pa ligjin e vendit. Kjo u bë më vonë një pikë referimi për procesin e rregullt ligjor, megjithëse dokumenti fillestar pasqyronte rendin dhe pabarazitë e shoqërisë mesjetare, jo një sistem të plotë të drejtash për të gjithë.

Karta angleze e të drejtave e vitit 1689 ishte ligj parlamentar që synonte kryesisht kufizimin e prerogativës mbretërore dhe pohimin e të drejtave të parlamentit. Ajo përmbante edhe garanci individuale: të drejtën për t'i paraqitur peticion monarkut dhe mbrojtjen nga dorëzanitë ose gjobat e tepruara. Për nënshtetasit protestantë parashikonte mbajtjen e armëve për mbrojtje, sipas kushteve dhe kufizimeve ligjore. Ndryshe nga një kartë e ngurtësuar në një kushtetutë të lartë, dispozitat e saj mbeteshin pjesë e legjislacionit që Parlamenti mund ta ndryshonte.

Një pararendës tjetër ishte Karta ose Ligjet Themelore të West New Jersey-t të vitit 1677. Ajo garantonte procesin e rregullt ligjor, gjykimin me juri dhe lirinë fetare, duke kërkuar shprehimisht që autoriteti ligjvënës të mos ua hiqte banorëve këto të drejta dhe privilegje. Kjo e afronte më shumë me idenë e një kufiri themelor ndaj ligjvënësit.

Në debatin britanik është argumentuar shpesh se një kartë e të drejtave nevojitet për mbrojtjen e individit nga autoritete publike tepër të fuqishme. Kundërshtarët kanë mbrojtur aftësinë e së drejtës zakonore gjyqësore dhe të legjislacionit për ta përmbushur këtë funksion. Një shqetësim tjetër është se një kartë e ngurtësuar kushtetuese mund t'ua kalojë gjykatave vendime që deri atëherë merreshin politikisht, duke e politizuar gjyqësorin. Po kështu, ajo mund të kufizojë sovranitetin parlamentar, të cilin një traditë kushtetuese britanike e konsideron themelor për demokracinë. Debati përball, pra, mbrojtjen e të drejtave nga shumica me kërkesën për përgjegjshmëri demokratike të vendimmarrjes.