Kalvini, Jean

Jean Calvin, i njohur në shqip si Zhan Kalvini (1509–1564), ishte teolog francez dhe udhëheqës i Reformacionit, veprimtaria e të cilit u lidh veçanërisht me Gjenevën. Lindi në Noyon, studioi artet në Paris dhe drejtësinë në Orléans. U largua nga Franca për t'u shpëtuar përndjekjeve në periudhën 1534–1535. Në Bazel botoi më 1536 «Institutio Christianae Religionis», një parashtrim të doktrinës së reformuar, të zgjeruar në botimet e mëvonshme, ku paracaktimi u bë një nga temat e rëndësishme.

Mbërriti në Gjenevë më 1536. Pas dëbimit më 1538 dhe një periudhe në Strasburg, u kthye më 1541. Atë vit u miratuan Urdhëresat kishtare që rregullonin organizimin dhe disiplinën e kishës së reformuar. Ndikimi i fesë në moralin publik, jetën shoqërore dhe drejtimin e qytetit ka bërë që ky rend të përshkruhet shpesh si teokratik. Megjithatë, Gjeneva nuk ishte thjesht një shtet i drejtuar personalisht nga Kalvini ose një rast pa pararendës në historinë e krishterë. Këshillat dhe magjistratët civilë ruajtën kompetenca reale dhe marrëdhënia me udhëheqjen fetare përfshinte edhe konflikte.

Një interpretim kritik e sheh synimin për nënshtrimin e jetës publike ndaj ligjit hyjnor si pretendim fetar shumë të gjerë, madje më të fortë se pretendimet papnore, dhe e krahason me rryma të mëvonshme fundamentaliste hebraike e islame. Një krahasim i tillë është analogji politike: nuk e provon njëjtësinë e doktrinave dhe as nuk e shpjegon i vetëm organizimin konkret të Gjenevës.

Në modelin kishtar rëndësi kishin pleqtë ose presbiterët, prej nga vjen emri presbiterianizëm. Barazia e tyre në funksion dhe mungesa e një hierarkie të tipit episkopal i kanë dhënë këtij modeli një interpretim pjesëmarrës. Ai nuk barazohet megjithatë me demokracinë moderne të të gjithë qytetarëve. Urdhëresat parashikonin pastorë, mësues të doktrinës, pleq dhe dhjakë. Konsistori, i përbërë nga pastorë dhe pleq, mbikëqyrte sjelljen dhe ruante disiplinën fetare.

Kalvini dallonte detyrat e kishës nga ato të autoritetit civil. Pastorët nuk duhej të merrnin juridiksion civil dhe magjistratët nuk bëheshin për këtë arsye pastorë. Megjithatë, pleqtë mund të zgjidheshin nga radhët e drejtuesve qytetarë, ndaj ndarja e funksioneve nuk nënkuptonte izolim të plotë ndërmjet institucioneve. Disiplina shpirtërore e konsistorit dhe masat e pushtetit civil vepronin në sfera të dallueshme, por të lidhura ngushtë.

Mendimi i tij politik përdorte elemente të traditës skolastike dhe e lidhte bashkimin shoqëror me prirjen natyrore të njerëzve për të jetuar së bashku. Kisha dhe shteti kishin role të veçanta në rendin shoqëror. Magjistratët duhej të respektonin si të drejtën natyrore, ashtu edhe ligjin hyjnor. Qëllimi i shtetit përfshinte administrimin e drejtësisë: ndëshkimin e shkeljeve, gjykimin e drejtë dhe shpërndarjen e drejtë të detyrimeve e përfitimeve.

Qëndrimi i tij ndaj rezistencës nuk ishte leje e përgjithshme për kryengritjen e individit. Ai kërkonte bindje ndaj autoritetit civil, por njihte një detyrë kundërvënieje për magjistratë ose organe të autorizuara të mbronin popullin nga tirania. Po ashtu, bindja ndaj sundimtarit nuk duhej të përmbyste bindjen ndaj Zotit. Prandaj debati mbi rezistencën te Kalvini kërkon dallimin ndërmjet individit privat, organeve ligjore të kontrollit dhe kufirit fetar të bindjes.

Select the fields to be shown. Others will be hidden. Drag and drop to rearrange the order.
  • Image
  • SKU
  • Rating
  • Price
  • Stock
  • Availability
  • Add to cart
  • Description
  • Content
  • Weight
  • Dimensions
  • Additional information
Click outside to hide the comparison bar
Compare