Termi ka tri kuptime kryesore. Në sistemet parlamentare, kabineti është organi që mblidhet rregullisht nën drejtimin e kryetarit të qeverisë dhe ka autoritet të marrë vendime në emër të qeverisë në tërësi. Në sisteme presidenciale, si ai i Shteteve të Bashkuara, kabineti është mbledhje ministrash ose drejtuesish departamentesh që këshillojnë presidentin, pa ndarë me të përgjegjësinë kolektive për vendimet përfundimtare në kuptimin parlamentar. Në një kuptim të tretë, të prejardhur nga përdorimi francez i fjalës cabinet, bëhet fjalë për grupin e këshilltarëve politikë të një ministri të veçantë. Kabinete të tilla ministrore gjenden në disa sisteme ekzekutive evropiane; në gjuhë të tjera fjala mund të shkruhet me shkronja të pjerrëta ose të shqiptohet sipas frëngjishtes për ta dalluar këtë kuptim.

Shprehja «sistem qeverisjeje me kabinet» i referohet kuptimit të parë. Ky sistem mbështetet në dy parime kryesore: përgjegjësinë kolektive dhe llogaridhënien parlamentare. Ministrat marrin pjesë në vendimmarrjen e kabinetit dhe, sipas parimit të përgjegjësisë kolektive, duhet t'i mbrojnë publikisht vendimet e tij, edhe kur mendimi i tyre vetjak ka qenë i ndryshëm. Qeveria, njëkohësisht, i jep llogari parlamentit. Brenda kësaj kornize, struktura, përbërja dhe mënyra e funksionimit të kabineteve ndryshojnë shumë. Forma qeverisjeje me kabinet përdoren edhe në institucionet e vetëqeverisjes së Skocisë, Uellsit dhe Irlandës së Veriut, ndonëse marrëveshjet e ndarjes së pushtetit në këtë të fundit sjellin rregulla të veçanta dhe nuk riprodhojnë plotësisht modelin e Uestminsterit.

Në përshkrimet krahasuese të fundit të shekullit XX, kabinetet zakonisht kishin afërsisht dhjetë deri në dyzet anëtarë. Madhësia lidhej me nivelin absolut të shpenzimeve publike dhe me vëllimin e punës qeveritare, por edhe me pjesën e ministrave që përfshihej në organin qendror të vendimmarrjes. Në Kanada, nevoja për përfaqësim territorial dhe për përfaqësimin e departamenteve çonte në përfshirjen e pothuajse të gjithë ministrave, duke krijuar kabinete prej rreth tridhjetë deri në dyzet vetash. Në Mbretërinë e Bashkuar, përkundrazi, nga mbi njëqind mbajtës postesh ministrore, vetëm rreth një e pesta përfshihej zakonisht në kabinet. Këto përmasa përshkruajnë praktika të periudhës, jo numra të pandryshueshëm të përcaktuar nga vetë koncepti.

Një dallim tjetër lidhet me përdorimin e komisioneve. Në studimet e së njëjtës periudhë, Luksemburgu, Islanda dhe Suedia nën qeverisjen socialdemokrate përmendeshin si shembuj të punës së kabinetit pa një sistem të zhvilluar komisionesh të tij. Në dy vendet e para, vëllimi relativisht i kufizuar i çështjeve lejonte shqyrtimin e tyre nga kabineti i plotë. Në vende të tjera, delegimi te komisionet ishte i zakonshëm. Shpesh krijoheshin komisione të përhershme për politikën e jashtme, mbrojtjen, politikën ekonomike dhe buxhetin, krahas komisioneve të tjera të përhershme ose të përkohshme për çështje të caktuara.

Përcaktimi i përbërjes së kabinetit dhe i komisioneve të tij zakonisht lidhet me autoritetin e kryeministrit, por kjo kompetencë ushtrohet nën kufizime të shumta politike. Në praktika historike të qeverive laburiste në Australi dhe në Zelandën e Re, anëtarët e kabinetit zgjidheshin brenda grupit parlamentar të partisë, ndërsa kryeministri shpërndante portofolet ndërmjet të zgjedhurve. Pra, bëhej fjalë për zgjedhje të brendshme partiake, jo për zgjedhje të drejtpërdrejta të kabinetit nga elektorati. Në shtetet federale ose në ato me identitete të forta rajonale, duhet siguruar edhe përfaqësimi territorial. Në qeveritë e koalicionit, partnerët negociojnë pjesëmarrjen e tyre si në kabinet, ashtu edhe në komisione.

Një parti e vogël, por vendimtare për krijimin e shumicës, mund të sigurojë kontroll të vazhdueshëm mbi portofole të rëndësishme; në Gjermani, Partia Demokratike e Lirë është përdorur si shembull i këtij pozicioni negociues. Edhe qeverisja e gjatë nga një parti e vetme nuk e liron domosdoshmërisht kryeministrin nga kufizimet: ndarja e posteve mund të kërkojë ekuilibër ndërmjet fraksioneve të saj, siç tregonte Partia Liberal-Demokratike në Japoni.

Struktura dhe përbërja e kabinetit ndikojnë në mënyrën e funksionimit dhe në rolin e kryeministrit. Në koalicione shumëpartiake, kryeministri mund ta ketë të kufizuar aftësinë për të kontrolluar rendin e ditës, për të zgjidhur mosmarrëveshjet ndërmjet ministrave nëpërmjet debatit kolektiv dhe për të bashkërenduar politikën e përgjithshme. Edhe kabinetet që kërkojnë konsensus, qoftë ndërmjet partive, qoftë ndërmjet përfaqësuesve territorialë, mund të marrin vendime ngadalë dhe në mënyrë të çrregullt. Kjo ka ushqyer kritikën se qeverisja me kabinet mund të jetë joefikase nga pikëpamja e drejtimit administrativ; megjithatë, një rezultat i tillë nuk është tipar i domosdoshëm i çdo koalicioni.

Në modelin tradicional britanik, kabineti përbëhej kryesisht nga parlamentarë të së njëjtës parti me shumicë në Dhomën e Komuneve. Kjo i jepte një kohezion relativ të qëllimeve, ndërsa kryeministri njihej si primus inter pares, domethënë «i pari ndër të barabartët». Gjatë Luftës së Parë Botërore u formalizua sistemi modern me rend dite të shkruar, procesverbale dhe sekretariat të kabinetit. Kjo nuk ishte lindja e vetë kabinetit, por një ndryshim i rëndësishëm në organizimin e tij. Kryeministri fitoi mjete të qarta për të kontrolluar rendin e ditës, për të caktuar komisione dhe për të përcaktuar fushën e veprimtarisë së tyre. Rekomandimet e këtyre komisioneve mund të bëheshin, në praktikë, politika e qeverisë.

Për këtë arsye, debati britanik është përqendruar shpesh te mbizotërimi i kryeministrit. Teza e «qeverisjes kryeministrore» mori mbështetje nga ditarët e Richard Crossman-it mbi qeveritë e Harold Wilson-it të viteve 1964–1970, si edhe nga mënyra e drejtimit të Margaret Thatcher-it gjatë viteve 1979–1990, e cila u kritikua për mospërfillje të vendimmarrjes kolektive. Kryeministrat kanë mundur të shmangin kundërshtimin e kabinetit të plotë duke përdorur komisione të përzgjedhura me kujdes, veçanërisht për çështje ekonomike dhe të mbrojtjes. Clement Attlee, kryeministër më 1945–1951, veproi kështu në formësimin e politikës për një kapacitet të pavarur britanik të parandalimit bërthamor. Në fillim të viteve 1980, Thatcher-i përqendroi drejtimin e politikës ekonomike te ministra që mbështetnin monetarizmin.

Vendimi për pjesëmarrjen britanike në luftën e Irakut më 2003 u perceptua gjerësisht si një tjetër shenjë e mbizotërimit kryeministror: sipas kritikëve, vendimet thelbësore merreshin nga Tony Blair-i dhe më pas kërkohej miratimi i kabinetit dhe i parlamentit. Kabineti e diskutoi dhe e miratoi pjesëmarrjen në luftë, por hetimi i mëvonshëm për Irakun evidentoi mangësi të rëndësishme në shqyrtimin e informuar dhe në vendimmarrjen kolektive. Për qeveritë laburiste pas vitit 1997 është përdorur edhe përshkrimi figurativ i «dy qeverive kryeministrore», për të shprehur ndikimin paralel të Blair-it dhe të kancelarit të Thesarit, Gordon Brown. Sipas kësaj kritike, shumë vendime kryesore merreshin në rrethe të ngushta, ndërsa mbledhjet javore të kabinetit shpesh reduktoheshin në seanca rutinë prej një ore ose më pak.

Megjithatë, pesha e kabinetit të plotë varet edhe nga stili i drejtimit, kultura e elitës politike dhe pozicioni politik i kryeministrit. Attlee u delegonte kompetenca të konsiderueshme ministrave që punonin kolektivisht në komisione. Winston Churchill-i dhe Harold Macmillan-i vlerësonin një stil drejtimi patrician që linte hapësirë për debat të plotë mbi çështjet kryesore. James Callaghan-i është përmendur për respektimin e vendimmarrjes së kabinetit gjatë krizës financiare të vitit 1976. Edhe Thatcher-i hoqi dorë nga disa ide përballë kundërshtimit të ministrave, duke zhgënjyer përkrahës të saj në Partinë Konservatore. Këto raste kufizojnë vlefshmërinë e pretendimit se kabineti është gjithmonë thjesht një organ që miraton vullnetin e kryeministrit.

Qeveria e John Major-it, më 1990–1997, u përpoq të rikthente një mënyrë më konsensuale të drejtimit dhe të bashkonte konservatorët e përçarë për çështjen evropiane. Në maj 1992 ajo botoi për herë të parë dokumentin «Çështje të procedurës për ministrat», të trajtuar si dokumenti që i afrohej më shumë një përmbledhjeje të rregullave kushtetuese të qeverisjes me kabinet. U publikuan gjithashtu emrat, përbërja dhe qëllimet e gjashtëmbëdhjetë komisioneve të përhershme dhe të dhjetë nënkomisioneve të kabinetit. Kjo uli fshehtësinë që kishte karakterizuar veprimtarinë e tij.

Sekretari i kabinetit shpjegoi në atë kontekst se, megjithëse vetëm ministrat e Thesarit kishin të drejtë formale t'i kundërshtonin vendimet e komisioneve në kabinetin e plotë, në praktikë një bashkim prej pesë ose më shumë ministrash mund ta kërkonte rishqyrtimin me shanse suksesi. Kjo tregonte ekzistencën e kufizimeve procedurale, kushtetuese dhe politike të pushtetit kryeministror, pa nënkuptuar një kushtetutë të vetme të kodifikuar të kabinetit. Përvoja e Major-it dobësonte versionin e pakushtëzuar të tezës së qeverisjes kryeministrore. Edhe Gordon Brown-i, pasi u bë kryeministër më 2007, u përpoq të krijonte një atmosferë më konsensuale pas polemikave të periudhës së Blair-it.

Në shkencën politike krahasuese, studimi i kabinetit është lidhur me teoritë mbi fuqizimin dhe «presidencializimin» e kryeministrit. Këto qasje shqyrtojnë presionin në rritje të medias, nevojën e ekzekutivit për t'iu përgjigjur hetimit publik dhe kompleksitetin e përgjegjësive qeveritare. Paralelisht, vëmendja është zhvendosur nga vendimmarrja e elitave politike të marra veçmas te marrëdhëniet brenda bërthamës ekzekutive dhe rrjeteve të politikëbërjes. Kjo i jep rëndësi edhe aktorëve joqeveritarë dhe kërkon rivlerësimin e rolit të institucioneve formale, si kabineti, përkundrejt rolit të individëve, si kryeministri. Kabineti mbetet kështu objekt studimi si organ më vete dhe si pjesë e një konteksti më të gjerë qeverisjeje.