Inkrementalizëm
October 18, 2026 2026-10-18 8:11Model i vendimmarrjes publike sipas të cilit politikat ndryshojnë zakonisht përmes përshtatjeve relativisht të vogla të gjendjes ekzistuese. Vendimmarrësi nuk nis domosdoshmërisht nga një qëllim ideal, për të shqyrtuar më pas çdo mjet të mundshëm drejt tij. Ai merr si pikënisje politikat në fuqi, krahason një numër të kufizuar alternativash të realizueshme dhe bën ndryshime në skajet e tyre.
Charles Lindblom-i e zhvilloi këtë qasje në artikullin e vitit 1959 për «shkencën e ecjes përpara me përshtatje të njëpasnjëshme» dhe në shkrime të mëvonshme. Modeli lidhet me kufizimet e informacionit, të kohës dhe të mundësisë për të arritur marrëveshje politike. Qëllimet dhe mjetet shpesh rishikohen së bashku gjatë procesit, ndërsa përvoja e një hapi shërben për vendimin pasues.
Yehezkel Dror-i e kritikoi inkrementalizmin duke theksuar tri kushte që e bëjnë të besueshëm: politika ekzistuese duhet të jetë përgjithësisht e kënaqshme, natyra e problemit duhet të mbetet e ngjashme dhe burimet duhet të kenë vazhdimësi. Sipas tij, këto kushte mund të plotësohen vetëm në rrethana me një qëndrueshmëri shoqërore të pazakontë. Nëse baza është e gabuar ose problemi ndryshon rrënjësisht, përmirësimet e vogla mund të mos japin zgjidhje.
Lindblom-i mbronte mendimin se në shumë mjedise politike të qëndrueshme kushtet për vendimmarrje inkrementale janë të zakonshme. Hartimi i buxheteve në demokracitë perëndimore është një fushë ku modeli ka fuqi shpjeguese: shumë vendime marrin si bazë shpërndarjen e mëparshme dhe negociojnë shtesa ose ulje, pa e rishqyrtuar çdo herë të gjithë buxhetin nga fillimi. Në raste lufte, krize të rëndë ekonomike ose tronditjeje të madhe shoqërore, nevoja për ndryshim të gjerë mund ta kufizojë dobinë e këtij modeli. Inkrementalizmi përshkruan një mënyrë të zakonshme vendimmarrjeje, por nuk provon se ndryshimi i vogël është gjithmonë zgjedhja më e mirë.