Lëvizje intelektuale e zhvilluar veçanërisht gjatë periudhës rreth viteve 1730–1800, kur universitetet dhe jeta kulturore skoceze përjetuan një lulëzim të jashtëzakonshëm. Ky zhvillim është krahasuar shpesh me gjendjen më pak dinamike të universiteteve angleze të së njëjtës kohë. Shkaqet e tij nuk mund të reduktohen në një shpjegim të vetëm. Ndër faktorët e propozuar janë pasurimi dhe vetëbesimi i shtuar pas Bashkimit të vitit 1707, si edhe hapësirat për kërkim që lejonte mjedisi universitar. Roli i fesë dhe i kontrollit kishtar ishte i ndërlikuar; nuk bëhet fjalë për një botë universitare krejtësisht pa lidhje fetare.

Figurat kryesore përfshijnë Francis Hutcheson-in, 1694–1746, Adam Ferguson-in, 1723–1816, David Hume-in, Adam Smith-in dhe Dugald Stewart-in, 1753–1828. Ata nuk formonin një shkollë me një doktrinë të vetme. Megjithatë, shumë prej tyre kërkonin parime për shpjegimin e politikës dhe shoqërisë që të mos vareshin drejtpërdrejt nga themelet teologjike të konsideruara të domosdoshme nga mendimtarë të mëparshëm, përfshirë John Locke-un. Hume-i dhe Smith-i dhanë kontribute të rëndësishme në formimin e ekonomisë klasike.

Iluminizmi Skocez kishte lidhje të ndërsjella me Francën dhe Amerikën. Hume-i jetoi disa vjet në Francë dhe atje punoi mbi «Traktatin mbi natyrën njerëzore». Smith-i dhe Turgot-ja e vlerësonin veprën e njëri-tjetrit. Thomas Jefferson-i u ndikua nga një mësues skocez në Kolegjin William and Mary, dhe ide të rëndësishme liberale u përhapën në Amerikë përmes rrjeteve të tilla arsimore.

Sipas një interpretimi, ngjashmëria e Deklaratës amerikane të Pavarësisë me mendimin e Locke-ut nuk buron vetëm nga leximi i drejtpërdrejtë i tij, por edhe nga ndërmjetësimi skocez, i cili i kishte riformuluar shumë prej ideve të tij në një gjuhë më laike. Kjo e vendos Iluminizmin Skocez në një qarkullim më të gjerë ndërkombëtar idesh, jo thjesht në historinë intelektuale të një vendi.