Organizata që synojnë të mbrojnë ose të përparojnë një interes të caktuar shoqëror apo një kauzë, pa pasur si qëllim formimin e qeverisë ose pjesëmarrjen e drejtpërdrejtë në të. Termi përdoret shpesh në mënyrë të ndërkëmbyeshme me «grupe presioni», ndërsa në disa përdorime afrohet edhe me organizatat joqeveritare; megjithatë, këto kategori nuk janë tërësisht të njëjta dhe kuptimi ndryshon sipas autorit.

Grupet e interesit mund të marrin pjesë herë pas here në zgjedhje si taktikë për të ndikuar partitë, por zakonisht përdorin fushata, lobim dhe mënyra të tjera ndikimi mbi politikat qeveritare. Për shembull, partitë agrare synojnë të formojnë qeveri ose të hyjnë në koalicione qeverisëse. Organizatat e fermerëve, përkundrazi, mund të përdorin metoda që shtrihen nga demonstratat, ndonjëherë të dhunshme, deri te konsultimet private me ministrat, për të siguruar politikat e dëshiruara pa hyrë vetë në qeveri. Yael Yishai ka përdorur shprehjen «parti interesi» për organizime që qëndrojnë në kufirin ndërmjet grupit të interesit dhe partisë së mirëfilltë, si disa parti fetare në Izrael.

Një çështje qendrore në studimin e tyre është arsyeja pse individët ose institucionet anëtarësohen kur mund të përfitojnë nga rezultatet e veprimtarisë së grupit edhe pa paguar kostot e anëtarësisë. Ky është problemi i përfituesit pa kontribut. Mancur Olson dhe James Q. Wilson kanë theksuar nxitjet përzgjedhëse, si shërbimet që u ofrohen vetëm anëtarëve. Robert Salisbury ka vënë në dukje rolin e nismëtarit-organizator në krijimin e grupit, ndërsa Jack Walker rolin e mbështetësve të jashtëm, përfshirë qeverinë. Në shumë analiza të fundit të shekullit XX vërehej rritje e anëtarësisë së grupeve të interesit krahas rënies së anëtarësisë partiake.

Për të kuptuar mënyrën e veprimit përdoren disa klasifikime. Grupet e interesave sektoriale përfaqësojnë një kategori të përcaktuar, si sindikatat ose shoqatat e punëdhënësve. Grupet e kauzave përparojnë një çështje, si mirëqenia e kafshëve, dhe anëtarësia e tyre mund të jetë e hapur për çdo qytetar të interesuar. Një dallim tjetër ndan grupet me qasje të rregullt te vendimmarrësit nga grupet që mbeten jashtë këtij rrethi. Të parat marrin pjesë në hartimin e politikave me ministrat dhe nëpunësit; të dytat mbështeten më shumë në letra, fushata publike dhe demonstrata.

Përzierja e metodave ndryshon sipas sistemit politik. Institucionet drejt të cilave grupet e përqendrojnë vëmendjen tregojnë edhe ku gjendet pushteti. Në Shtetet e Bashkuara, ato i kushtojnë rëndësi të madhe Kongresit dhe mund të krijojnë lidhje të qëndrueshme me nënkomisione parlamentare e agjenci administrative. Këto marrëdhënie janë quajtur «trekëndësha të hekurt». Grupet amerikane u drejtohen gjykatave më shpesh sesa ndodh në shumë sisteme të tjera, për shkak të rolit të Gjykatës së Lartë dhe traditës së zgjidhjes së konflikteve përmes mjeteve juridike.

Struktura federale kërkon vëmendje edhe ndaj politikave të shteteve të veçanta, sidomos të atyre që njihen për risi, si Kalifornia. Në këtë nivel veprojnë grupe të veçanta dhe me burime të konsiderueshme. Dukuria është edhe më e theksuar në sisteme federale shumë të decentralizuara, si Australia dhe Kanadaja. Në Britani, ku pushteti përqendrohet më shumë në ekzekutiv, grupet zakonisht i japin përparësi ndikimit mbi ministrat dhe nëpunësit shtetërorë.

Rritja e rëndësisë së medias për përcaktimin e rendit të ditës politike i ka nxitur grupet të kërkojnë vëmendje publike. Kjo ka qenë veçanërisht e rëndësishme për organizatat mjedisore, të cilat e përdorin dukshmërinë mediatike për t’i kthyer shqetësimet e tyre në çështje politike. Zhvillimi i institucioneve ndërkombëtare, sidomos i Bashkimit Evropian, ka nxitur federata ndërkombëtare të grupeve kombëtare dhe, në disa raste, organizata me anëtarësi të drejtpërdrejtë që veprojnë përtej kufijve shtetërorë.

Liberalizimi politik në Evropën Qendrore e Lindore dhe në Rusi pas komunizmit mundësoi formimin e grupeve të reja të interesit. Megjithatë, veçanërisht në përfaqësimin e interesave të biznesit, kufiri ndërmjet grupit të interesit dhe partisë politike ishte shpesh më pak i qartë se në demokracitë perëndimore.

Ndikimi i interesave të veçanta ose të rrënjosura krijon shqetësime për barazinë demokratike. Kritikat janë përqendruar te pozita e privilegjuar e një numri të kufizuar interesash ekonomike në sistemet korporatiste dhe te teknikat e disa lobistëve. Nga ana tjetër, liria e organizimit është parim themelor demokratik. Grupet e interesit u japin vendimmarrësve njohuri të specializuara dhe sjellin në vëmendjen e tyre probleme që përndryshe mund të mbeteshin pa përfaqësim.