Golizëm
October 18, 2026 2026-10-18 8:11Lëvizje politike franceze e lidhur fillimisht me Charles de Gaulle-in (1890–1970) dhe Rezistencën gjatë Luftës së Dytë Botërore. Më vonë ajo u bë baza e kundërshtimit të tij ndaj Republikës së Katërt. De Gaulle-i këmbëngulte se vetëm një presidencë e fortë ekzekutive mund të mbronte sovranitetin dhe pavarësinë kombëtare të Francës, të garantonte konsensusin e kohezionin shoqëror dhe të nxiste modernizimin e shpejtë.
Gjatë karrierës së tij u krijuan disa parti goliste, të cilat pasqyruan fazat e ndryshme të veprimtarisë së tij: kundërshtimin e Republikës së Katërt, ushtrimin e pushtetit, humbjen e referendumit të vitit 1969 dhe tërheqjen nga jeta politike para vdekjes më 1970. Golizmi ishte një lëvizje pragmatike dhe elastike, me disa bindje të qëndrueshme për shtetin e kombin, por pa një doktrinë të ngurtë që t'i përcaktonte të gjitha politikat. Për këtë arsye pësoi ndryshime të mëtejshme nën pasardhësit e gjeneralit.
Bashkimi i Popullit Francez, RPF, i periudhës së pasluftës, me nacionalizmin militant dhe kundërshtimin e regjimit të atëhershëm, ndryshonte nga konservatorizmi më pajtues i partisë së Georges Pompidou-t, UDR. Shkurtesa UDR u përdor për Bashkimin për Mbrojtjen e Republikës dhe më pas për Bashkimin e Demokratëve për Republikën. Disa tipare të RPF-së rishfaqeshin në populizmin e fortë të Bashkimit për Republikën, RPR, të Jacques Chirac-ut.
Megjithëse nga viti 1974 deri më 1995 nuk arritën të zgjidhnin një president nga radhët e tyre, golistët ruajtën një organizatë të disiplinuar me bazë masive, veçanërisht të rëndësishme brenda së djathtës franceze. Pas humbjes së vitit 1981, e djathta rifitoi shumicën parlamentare më 1986 dhe golistët morën drejtimin e qeverisë së re.
Programi i Jacques Chirac-ut, kryeministër në vitet 1986–1988, tregonte largimin nga disa përbërës të traditës goliste. Ai mbështeti liberalizmin ekonomik, privatizimin e sektorit shtetëror dhe heqjen dorë nga ndërhyrja e gjerë shtetërore e planifikimi qendror. Në të njëjtën kohë përkrahu integrimin më të ngushtë evropian dhe Tregun Unik Evropian pa pengesa të brendshme. Si kryeministër, Chirac-u vuri në diskutim edhe shtrirjen e pushtetit presidencial në mbrojtje dhe në politikën e jashtme. Ky eksperiment bashkëjetese institucionale ndërmjet një presidenti socialist dhe një qeverie të djathtë përfundoi më 1988. Chirac-u nuk e fitoi presidencën atë vit, por ia doli më 1995.