Frankizmi emërton kryesisht regjimin e Francisco Franco Bahamonde-s (1892–1975) në Spanjë dhe bashkimin e forcave, institucioneve e vlerave që e mbështetën. Franco lindi në El Ferrol, në veriperëndim të Spanjës, në një familje të shtresës së mesme të lidhur me detarinë. Hyri në Akademinë Ushtarake të Toledos më 1907, pasi nuk ishte dalluar si nxënës në shkollë. Disa interpretime biografike e kanë lidhur vendosmërinë e tij për të përparuar në ushtri me një ndjenjë inferioriteti fizik; ky është një shpjegim psikologjik i propozuar nga biografët, jo një fakt i provuar për motivet e tij.

Në moshën tridhjetë e trevjeçare u bë gjeneral, një ngritje jashtëzakonisht e hershme që në biografi është përshkruar si ajo e gjeneralit më të ri europian që nga Bonaparti. E majta e quajti «xhelati i Asturieve» për rolin në shtypjen brutale të kryengritjes së minatorëve asturianë më 1934.

Franco ishte fillimisht i kujdesshëm për t'u angazhuar në rebelimin ushtarak të së djathtës kundër Republikës Spanjolle më 1936 dhe nuk ishte nismëtari kryesor i komplotit. Megjithatë, ai u bë shpejt udhëheqësi i rebelëve. Në shtator 1936 u shpall kryekomandant, me titullin generalísimo, i ushtrive nacionaliste dhe kreu i shtetit të ngritur prej tyre. Sundimi i tij në atë fazë shtrihej mbi territoret që kontrollonin rebelët; kontrolli mbi të gjithë Spanjën u vendos pas disfatës së Republikës më 1939.

Frankizmi nuk ishte një doktrinë e vetme, tërësisht e përpunuar dhe e dallueshme nga të gjitha rrymat që e ushqyen. Franco mbronte vlerat tradicionale katolike dhe ushtarake dhe ishte kundërshtar i pamëshirshëm i liberalëve, i së majtës dhe i lëvizjeve separatiste. Regjimi përfshiu elemente fashiste dhe u vendos me ndihmën ushtarake të Hitlerit e të Musolinit. Megjithatë, sidomos për zhvillimin e tij afatgjatë, në shkencën politike ka pasur rëndësi dallimi ndërmjet tipareve fashiste të tij dhe klasifikimit si regjim autoritar.

Sociologu Juan Linz e analizoi frankizmin si autoritarizëm me «pluralizëm të kufizuar», në dallim nga modeli totalitar. Kjo nuk nënkuptonte liri të opozitës demokratike, por praninë e disa grupeve të lejuara brenda vetë bllokut sundues, me interesa dhe burime pushteti të ndryshme. Franco kufizonte kundërshtimin e elitave duke i ekuilibruar dhe duke i vënë këto grupe përballë njëri-tjetrit. Tolerimi i korrupsionit të përhapur ishte gjithashtu pjesë e mënyrës së ruajtjes së besnikërive dhe të kontrollit. Interpretimi i Linz-it është një klasifikim me ndikim i regjimit, jo mohim i represionit të tij ose i ndikimeve fashiste në historinë e tij.