Filozof francez, i lindur më 1926 dhe i vdekur më 1984. Lindi në Poitiers, studioi në École Normale Supérieure dhe në Sorbonë dhe, më 1970, u emërua në katedrën e Historisë së Sistemeve të Mendimit në Collège de France. Veprat e tij ushtruan ndikim në shumë disiplina, duke trajtuar tema historike dhe bashkëkohore, nga institucionet ndëshkuese dhe mjekësore deri te marrëdhëniet ndërmjet dijes, pushtetit dhe subjektit.

Foucault-ja nuk pranonte idenë e një historie të vetme, të njësuar, që mund të shpjegohej nga një parim universal. Kjo e dallonte nga historicizmi i lidhur me Hegel-in dhe Marksin, megjithëse marrëdhënia e tij me mendimin e Marksit ishte komplekse dhe nuk përmblidhet me një kundërvënie të thjeshtë. Ai kundërshtonte përdorimin e shpjegimeve reduktuese që e përfshijnë të gjithë historinë në një skemë të vetme, si zhvillimi i arsyes ose lufta e klasave. Në analizën e tij, historia karakterizohet edhe nga ndërprerjet, shkëputjet dhe rastësitë, të cilat nuk duhen zhdukur për t'i dhënë asaj një vazhdimësi të paracaktuar.

Kjo nuk do të thotë se Foucault-ja e mohonte mundësinë e shpjegimit të ngjarjeve të veçanta. Ai vetë ofronte shpjegime për ndryshime themelore në ato që i quante formacione diskursive, të cilat në një gjuhë më të përgjithshme mund të lidhen me epoka ose mënyra historike të organizimit të dijes. Megjithatë, këto shpjegime duhej t'u shmangeshin, sa të ishte e mundur, kornizave që pretendojnë të shpjegojnë gjithçka. Ai kundërshtonte nxjerrjen e pohimeve universale mbi historinë nga një interpretim i vetëm i saj.

Sipas Foucault-së, kërkimi historik zbulon ekzistencën e diskurseve ose të formacioneve diskursive. Këto nuk janë struktura të ngurta përcaktuese në kuptimin që ai ua atribuonte disa autorëve strukturalistë, si Claude Lévi-Strauss-i ose Louis Althusser-i. Kundërshtimi i një determinizmi të tillë lë hapësirë për veprimin politik. Diskurset krijojnë fusha brenda të cilave marrëdhënie dhe përcaktime të ndryshme e bëjnë të mundur, por njëkohësisht e kufizojnë, mënyrën se si njerëzit e kuptojnë veten dhe se si veprojnë. Prej këtej del lidhja e ngushtë ndërmjet diskursit dhe pushtetit.

Pushteti, në këtë këndvështrim, nuk është vetëm diçka që zotërohet dhe ushtrohet nga një individ, grup ose klasë, ndonëse mund të marrë edhe këto forma. Formacionet diskursive përbëjnë rrjete marrëdhëniesh pushteti, brenda të cilave përfshihen të gjithë. Pohimi se pushteti është kudo synon të tregojë shtrirjen e marrëdhënieve të tij në jetën shoqërore dhe karakterin e tyre potencialisht të rrezikshëm. Por pushteti nuk është vetëm negativ, shtypës ose ndalues: ai mund të jetë edhe pozitiv e prodhues, duke krijuar dije, identitete dhe mundësi veprimi. Foucault-ja këmbëngulte gjithashtu se marrëdhëniet e pushtetit shoqërohen me mundësi dhe forma qëndrese ndaj tyre.

Kritikët e kanë kundërshtuar këtë konceptim si tepër të përgjithshëm dhe të paqartë. Nga ana tjetër, kërkimet konkrete historike të Foucault-së tregojnë se si ai e kuptonte funksionimin e pushtetit dhe lidhjen e tij me formacionet diskursive. Ndër veprat kryesore janë Marrëzia dhe qytetërimi, më 1961, Disiplinë dhe ndëshkim, më 1975, dhe Historia e seksualitetit. Gjatë jetës së tij dolën tri vëllime të kësaj të fundit: vëllimi i parë, i njohur edhe si Hyrje, më 1976, Përdorimi i kënaqësive, më 1984, dhe Kujdesi për veten, më 1984.