Fordizëm

Fordizmi është një mënyrë organizimi e prodhimit dhe, në një kuptim më të gjerë, një model i zhvillimit kapitalist që lidh prodhimin masiv me konsumin masiv. Termi u përhap në mendimin politik nga marksisti sard Antonio Gramsci në fillim të viteve 1930. Ai shqyrtonte nëse teknikat e reja amerikane të prodhimit, sidomos linjat lëvizëse të montimit dhe standardizimi i produkteve, së bashku me marrëdhëniet shoqërore që i shoqëronin, shënonin fillimin e një epoke të re të kapitalizmit. Henry Ford kishte rol qendror në zhvillimin dhe përhapjen e këtij organizimi industrial.

Fordizmi lidhet me administrimin shkencor të punës dhe me tejlorizmin, të quajtur kështu sipas Frederick Winslow Taylor-it, një nga përfaqësuesit e tij kryesorë në fillim të shekullit XX. Megjithatë, këto nocione nuk janë plotësisht të njëjta: tejlorizmi përqendrohet në analizën, ndarjen dhe kontrollin e detyrave të punës, ndërsa fordizmi lidhet veçanërisht me rrjedhën e standardizuar të prodhimit në seri dhe, në përdorimin më të gjerë, me kushtet shoqërore të konsumit të atij prodhimi.

Në fillim të viteve 1980, nën ndikimin e shkollës marksiste të rregullimit, fordizmi u përdor për të emërtuar një «regjim akumulimi» që, sipas kësaj qasjeje, kishte ekzistuar në shkallë të ndryshme në Europën Perëndimore gjatë viteve 1945–1973. Prodhimi masiv shoqërohej me zgjerimin e konsumit masiv. Sindikatat merrnin pjesë në negociata trepalëshe me përfaqësuesit e kapitalit dhe të shtetit, në forma korporatiste të bashkërendimit. Një konsensus shoqëror e politik mbështeste rritjen e pagave reale dhe konsolidimin e shtetit të mirëqenies. Qeveritë e angazhuara për punësim të plotë përdornin politika kejnsiane të administrimit të kërkesës, ndërsa marrëveshjet e Bretton Woods-it rregullonin kuadrin monetar të marrëdhënieve ekonomike ndërkombëtare.

Përhapja gjatë viteve 1980 e specializimit fleksibël, e prodhimit në seri të vogla, e produkteve për segmente të veçanta të konsumatorëve dhe e furnizimit pikërisht kur nevojitet u interpretua si kalim drejt postfordizmit. Furnizimi në kohën e duhur synon të bashkërendojë ardhjen e pjesëve dhe materialeve me nevojat e prodhimit, duke kufizuar rezervat e panevojshme. Krahas këtyre ndryshimeve, përhapja e ideve monetariste në politikat qeveritare shënonte largimin nga disa prej marrëveshjeve ekonomike e shoqërore të periudhës fordiste. Kjo ndarje në fordizëm dhe postfordizëm është një mënyrë teorike e interpretimit të ndryshimeve, jo pohimi se të gjitha ekonomitë kaluan njëkohësisht nëpër të njëjtat faza.

Select the fields to be shown. Others will be hidden. Drag and drop to rearrange the order.
  • Image
  • SKU
  • Rating
  • Price
  • Stock
  • Availability
  • Add to cart
  • Description
  • Content
  • Weight
  • Dimensions
  • Additional information
Click outside to hide the comparison bar
Compare