Filmer, Robert

Robert Filmer, 1588–1653, ishte mendimtar politik anglez që mbrojti teorinë patriarkale të pushtetit kundër doktrinave që e mbështetnin qeverisjen te pëlqimi i individëve. Vepra e tij kryesore, Patriarcha, qarkulloi në dorëshkrim ndër të njohurit gjatë jetës së tij dhe u botua pas vdekjes, më 1680. Botimi u përdor në mbrojtje të qëndrimit të torëve në mbështetje të Karlit II gjatë Krizës së Përjashtimit.

Filmeri njihet gjerësisht edhe për shkak të kundërshtimit që i bëri John Locke-u. Në Traktatin e parë mbi qeverisjen, Locke-u sulmoi drejtpërdrejt argumentet e tij, ndërsa në Traktatin e dytë paraqiti një shpjegim tjetër të autoritetit politik. Të dy traktatet dolën më 1689, menjëherë pas Revolucionit të Lavdishëm, ndonëse botimi mbante datën 1690.

Për Filmerin, çdo pushtet i ligjshëm e kishte burimin përfundimtar te dhurimi që Zoti i kishte bërë Adamit: sovranitet absolut dhe pronësi mbi botën. Ky autoritet kalonte te pasardhësit sipas së drejtës së parëlindjes. Atësia dhe qeverisja politike ishin, në parim, forma të të njëjtit lloj autoriteti. Marrëdhënia funksiononte si analogji e pushtetit prindëror, jo si pohim se çdo mbret ishte babai biologjik i gjithë nënshtetasve.

Teoria haste një vështirësi praktike: pas ndarjes së botës ndërmjet bijve të Noes, nuk mund të përcaktoheshin me siguri trashëgimtarët e vërtetë të autoritetit fillestar. Filmeri përfundonte se një qeveri që arrinte të ruante pushtetin duhej pranuar si e ligjshme, pavarësisht nga origjina e saj konkrete. Në këtë pikë, argumenti i trashëgimisë patriarkale zëvendësohej në praktikë nga një pohim më i përgjithshëm i autorizimit hyjnor të pushtetit.

Ai ndante me Thomas Hobbes-in dhe Jean Bodin-in idenë e një sovraniteti të fuqishëm e të pandarë. Megjithatë, e kundërshtonte plotësisht shpjegimin e Hobbes-it, sipas të cilit pushteti lindte nga liria fillestare e individëve dhe nga kontrata shoqërore. Për Filmerin, njerëzit lindnin brenda marrëdhënieve të autoritetit familjar dhe nuk niseshin nga një gjendje natyrore pavarësie të plotë.

Një nga kundërshtimet e tij më të forta ndaj teorive të pëlqimit ishte se ato pranonin vazhdimin e qeverisjes mbi brezat e ardhshëm pa kërkuar çdo herë një pëlqim të ri. Po kështu, pranonin që prona e fituar nga etërit t'u kalonte bijve. Filmeri argumentonte se, duke pranuar detyrime politike dhe të drejta pronësore të trashëguara, këto teori i jepnin vetë një vend parimit patriarkal që pretendonin ta hidhnin poshtë.

Select the fields to be shown. Others will be hidden. Drag and drop to rearrange the order.
  • Image
  • SKU
  • Rating
  • Price
  • Stock
  • Availability
  • Add to cart
  • Description
  • Content
  • Weight
  • Dimensions
  • Additional information
Click outside to hide the comparison bar
Compare