Farefisni
October 18, 2026 2026-10-18 8:11Farefisnia është sistemi i lidhjeve të njohura ndërmjet njerëzve përmes prejardhjes, martesës dhe marrëdhënieve familjare. Institucionet politike që mbështeten në këto lidhje janë një nga objektet kryesore të antropologjisë. Të drejtat, autoriteti dhe trashëgimia mund të organizohen sipas vijës atërore ose amësore. Në shumë kode historike perëndimore mbizotëronte vija atërore, por kjo nuk është rregull universal i organizimit njerëzor.
Disa antropologë e vendosin theksin te linjat e prejardhjes dhe roli i tyre në vazhdimësinë e strukturave politike. Të tjerë theksojnë martesën, përmes së cilës lidhen grupe dhe krijohen aleanca. Farefisnia është kështu edhe mënyrë organizimi e marrëdhënieve shoqërore, jo vetëm fakt biologjik.
Një traditë e gjatë etike kërkon që njerëzit të tregohen ndaj të huajve po aq të kujdesshëm e altruistë sa supozohet se janë ndaj të afërmve. Kjo ide gjendet në forma të ndryshme te Platoni, shkruesit e Ungjijve dhe Rousseau-i. Biologjia evolutive e ka pasuruar debatin me teorinë e përzgjedhjes farefisnore: ndihma ndaj të afërmve mund të favorizojë përhapjen e varianteve gjenetike që ndahen me ta.
Ky shpjegim ngre pyetje, ndër të tjera, për rrënjët evolutive të dashurisë prindërore. Megjithatë, ai nuk e shteron shpjegimin e sjelljes njerëzore dhe as nuk provon vetvetiu një detyrim moral për t'i trajtuar të afërmit ose të huajt në një mënyrë të caktuar. Shpjegimi biologjik dhe kërkesa etike për altruizëm kanë funksione të dallueshme.