Europa është një hapësirë gjeografike dhe një nocion historik, kulturor e politik, kufijtë e të cilit nuk përputhen gjithmonë. Rusia dhe Turqia shtrihen në territore europiane dhe aziatike. Britania e Madhe i përket gjeografikisht Europës, ndërsa lidhjet e saj perandorake dhe zotërimet përtej detit e kanë shtrirë historikisht fuqinë e saj jashtë kontinentit. Për këtë arsye, kufijtë e shteteve dhe të ndikimit të tyre nuk duhen ngatërruar me kufijtë gjeografikë të Europës.

Uniteti europian është ndërtuar mbi trashëgimi të përbashkëta, por edhe mbi përçarje. Krishterimi ka qenë një element bashkues, ndërkohë që ndarjet e tij kanë ushqyer konflikte. Tradita filozofike racionaliste dhe shkenca europiane janë zhvilluar edhe përmes shkëmbimeve me botën arabe, sidomos në ruajtjen, përpunimin dhe transmetimin e dijes. Në historinë e përbashkët përfshihen gjithashtu luftërat e vazhdueshme ndërmjet europianëve dhe roli i kontinentit në fillesat e industrializimit e të modernitetit. Pretendimi për njëtrajtshmëri racore europiane është një konstrukt ideologjik, jo bazë e vlefshme e këtij uniteti.

Sipas një interpretimi kritik, një pjesë e identitetit të përbashkët europian u mbështet në fuqinë e shteteve të kontinentit kundrejt pjesës tjetër të botës. Ky zgjerim u bë veçanërisht i dukshëm nga shekulli XVI dhe arriti shtrirjen më të madhe në fillim të shekullit XX. Luftërat e viteve 1914–1945 e tronditën këtë mbizotërim. Emërtimi i tyre si «luftë civile europiane» është një mënyrë interpretimi që thekson rrënjët dhe konfliktet brenda Europës; ai nuk e mohon karakterin botëror të dy luftërave dhe rolin e popujve jashtë saj. Në të njëjtën qasje kritike, nostalgjia për madhështinë e humbur dhe racizmi shihen si rreziqe për mënyrën se si ndërtohet identiteti europian. Europa si kontinent dhe si trashëgimi historike është më e gjerë se Bashkimi Europian, i cili është një organizim i caktuar politik dhe juridik.